Antischimmel

Wat zijn schimmelinfecties en hoe ontstaan ze?

Schimmelinfecties zijn infecties veroorzaakt door schimmels (fungi) die zich op of in het menselijk lichaam kunnen ontwikkelen. Deze micro-organismen gedijen goed in warme, vochtige omgevingen en kunnen verschillende delen van het lichaam aantasten. Schimmelinfecties ontstaan wanneer de natuurlijke balans van de huid wordt verstoord of wanneer het immuunsysteem verzwakt is.

Risicofactoren voor het ontwikkelen van schimmelinfecties zijn onder andere diabetes, een verzwakt immuunsysteem, overmatig zweten, het dragen van te strakke kleding, en langdurig verblijf in vochtige omgevingen. De meest voorkomende locaties zijn de voeten, nagels, lies, huid onder borsten, en genitale gebieden.

Symptomen omvatten jeuk, roodheid, schilfering van de huid, witte vlekken, verdikking van nagels, en soms een onaangename geur.

Soorten schimmelinfecties

Huidschimmel (dermatomycose)

Huidschimmel manifesteert zich als ronde, rode, schilferige plekken op de huid. Deze infectie komt vaak voor op de romp, armen en benen en wordt veroorzaakt door dermatofyten.

Nagelschimmel (onychomycose)

Nagelschimmel veroorzaakt verdikking, verkleuring en brokkeling van nagels, voornamelijk aan voeten. Deze hardnekkige infectie vereist vaak langdurige behandeling.

Vaginale schimmelinfectie (candidiasis)

Candida-infecties van de vagina komen frequent voor bij vrouwen en veroorzaken jeuk, witte afscheiding en branderig gevoel.

• Mondspruw - witte vlekken in de mond en op de tong
• Voetschimmel (athlete's foot) - jeuk en schilfering tussen de tenen
• Luieruitslag bij baby's - rode, geïrriteerde huid in het luiergebied

Topische antimycotica - crèmes en zalven

Topische antimycotica werken door rechtstreeks op de geïnfecteerde huid of nagels te worden aangebracht, waar ze de celwand van schimmels aantasten of de synthese van ergosterol remmen. Deze lokale behandeling zorgt voor een hoge concentratie van het werkzame bestanddeel op de plaats van infectie.

Beschikbare merken in Nederland

In Nederlandse apotheken zijn verschillende betrouwbare merken verkrijgbaar:

• Canesten (clotrimazol) - effectief tegen huidschimmels en gistinfecties
• Daktarin (miconazol) - breed spectrum antischimmelmiddel
• Lamisil (terbinafine) - vooral geschikt voor voetschimmel en nagelschimmel

Toepassing en behandeling

Breng de crème of zalf 1-2 keer daags aan op de schone, droge huid. Behandel ook de omliggende gezonde huid. De behandelduur varieert van 2-6 weken, afhankelijk van de infectie en locatie.

Voor- en nadelen

Voordelen zijn de geringe systemische bijwerkingen en directe werking. Nadelen kunnen lokale irritatie, langere behandelduur en beperkte penetratie bij diepe infecties zijn. Vermijd contact met ogen en slijmvliezen.

Orale antimycotica - tabletten en capsules

Systemische antimycotica zijn noodzakelijk bij uitgebreide huidinfecties, nagelschimmel, terugkerende infecties of wanneer topische behandeling onvoldoende effectief is. Ook bij immunogecompromitteerde patiënten wordt vaak voor orale medicatie gekozen.

Beschikbare medicijnen

• Fluconazol - eerste keuze bij gistinfecties, eenmalige dosis mogelijk
• Itraconazol - breed spectrum, geschikt voor nagel- en huidschimmels
• Terbinafine - zeer effectief bij dermatofyten en nagelschimmel

Dosering en behandeling

De dosering varieert per medicijn en infectietype. Fluconazol: 150mg eenmalig of 50-100mg dagelijks. Itraconazol: 100-200mg dagelijks. Terbinafine: 250mg dagelijks gedurende 2-12 weken.

Voorzorgsmaatregelen

Let op interacties met bloedverdunners, hartmedicatie en andere antimycotica. Contraindicaties zijn leveraandoeningen, zwangerschap en bepaalde hartproblemen. Regelmatige leverfunctiecontrole kan nodig zijn bij langdurige behandeling.

Preventie en algemene adviezen

Hygiënemaatregelen

Goede hygiëne is de basis voor het voorkomen van schimmelinfecties. Was uw handen regelmatig met zeep en water, vooral na contact met openbare oppervlakken. Houd uw huid droog en schoon, met name in plooien zoals onder de borsten, in de lies en tussen de tenen. Deel geen persoonlijke items zoals handdoeken, sokken of schoenen met anderen.

Kleding en schoeisel keuzes

Draag ademende kleding van natuurlijke materialen zoals katoen. Vermijd synthetische stoffen die vocht vasthouden. Kies voor loszittende kleding die luchtcirculatie mogelijk maakt. Bij schoenen geeft u de voorkeur aan modellen van leer of andere ademende materialen. Wissel dagelijks van sokken en ondergoed, en was deze op hoge temperatuur.

Omgevingsfactoren

Zorg voor goede ventilatie in vochtige ruimtes zoals badkamers en slaapkamers. Gebruik indien nodig een luchtontvochtiger om het vochtgehalte te verlagen. Reinig en desinfecteer regelmatig oppervlakken in vochtige omgevingen. In openbare ruimtes zoals zwembaden en fitnesscentra draagt u altijd slippers of andere beschermende schoenen.

Levensstijl aanpassingen

Een gezonde levensstijl versterkt uw natuurlijke weerstand tegen schimmelinfecties. Zorg voor voldoende slaap, regelmatige beweging en een uitgebalanceerd dieet. Beperk de inname van suiker, omdat schimmels zich voeden met glucose. Vermijd overmatig gebruik van antibiotica wanneer dit niet noodzakelijk is, omdat dit het natuurlijke evenwicht van micro-organismen kan verstoren.

Wanneer een arts raadplegen

Raadpleeg uw huisarts wanneer schimmelsymptomen na twee weken zelfbehandeling niet verbeteren, bij herhaalde infecties, of wanneer u diabetes heeft. Zoek direct medische hulp bij tekenen van ernstige infectie zoals koorts, rode strepen of toenemende pijn en zwelling.

Veelgestelde vragen en praktische tips

Behandelduur en resultaten

De meeste schimmelinfecties van de huid verbeteren binnen 2-4 weken bij consequent gebruik van antischimmelmedicatie. Nagel schimmelinfecties kunnen 3-12 maanden behandeling vereisen. Gebruik het medicijn altijd volgens de bijsluiter en stop niet vroegtijdig, ook niet wanneer de symptomen verdwijnen. Voltooi altijd de volledige kuur om herinfectie te voorkomen.

Combinatietherapieën

Soms kan uw arts een combinatie van behandelingen voorschrijven voor hardnekkige infecties. Dit kan bestaan uit zowel lokale crèmes als orale medicatie. Volg altijd het advies van uw zorgverlener en informeer hen over alle medicijnen die u gebruikt om interacties te voorkomen.

Herinfectie voorkoming

Om herinfectie te voorkomen is het belangrijk om ook na genezing preventieve maatregelen te blijven toepassen. Vervang oude schoenen, sokken en ondergoed die tijdens de infectie gedragen zijn. Desinfecteer schoenen regelmatig en gebruik antischimmelpoeder. Blijf aandacht besteden aan hygiëne en draag ademende kleding.

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding

Niet alle antischimmelmedicijnen zijn geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding. Raadpleeg altijd uw arts of apotheker voordat u zelfmedicatie gebruikt. Sommige lokale behandelingen zijn wel veilig, maar orale antischimmelmedicijnen worden vaak afgeraden. Uw zorgverlener kan een veilig alternatief voorschrijven indien nodig.

Bewaring van medicijnen

Berg antischimmelmedicijnen op volgens de instructies op de verpakking. De meeste producten moeten worden bewaard bij kamertemperatuur, uit de buurt van direct zonlicht en vocht. Bewaar medicijnen altijd buiten bereik van kinderen. Controleer regelmatig de houdbaarheidsdatum en gebruik geen verouderde producten.

Apotheek advies en begeleiding

Uw apotheker kan u helpen bij het kiezen van het juiste antischimmelmedicijn en geeft advies over correct gebruik. Bij de apotheek kunt u terecht voor:

• Productadvies op basis van uw specifieke symptomen
• Uitleg over juiste toepassing van crèmes, sprays en poeders
• Informatie over mogelijke bijwerkingen en interacties
• Advies wanneer doorverwijzing naar de huisarts nodig is
• Follow-up begeleiding tijdens de behandeling