Ivermectin

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Belangrijke Studies 2022–2025 (Europese/Nederlandse Data)

Recent onderzoek tussen 2022 en 2025 richt zich primair op twee belangrijke delen van ivermectine: de bewijsvoering voor de antiparasitaire indicaties en de hernieuwde interesse in off-label gebruik, zoals antivirale en antitumorale eigenschappen. Dit onderzoek levert belangrijke inzichten voor artsen en patiënten over de effectiviteit en veiligheid van dit medicijn.

Belangrijkste Resultaten

Hoogwaardige gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT's) voor onchocerciasis en strongyloidiasis hebben de standaarddoseringen van 150–200 mcg/kg bevestigd als effectief voor parasietclearance. Deze resultaten ondersteunen de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) voor het behandelen van importinfecties.

Systematische reviews en meta-analyses tonen echter aan dat er geen robuust, herhaalbaar bewijs is dat orale ivermectine een antikanker werking heeft. Beweerd dat “ivermectin bij kanker” effectief is, mist steun vanuit gecontroleerde peer-reviewed studies en is vaak gebaseerd op preklinisch of anekdotisch bewijs.

Veiligheidsobservaties (Lareb-opmerkingen)

Veiligheidsdatabases tonen Lareb-meldingen aan van bijwerkingen zoals duizeligheid, maag-darmklachten, en zeldzame, ernstigere neurologische reacties. De waarschuwingen van Lareb benadrukken het risico van zelfmedicatie, vooral bij het gebruik van veterinaire "horse paste" producten, zoals ivermectin horse paste of ivermectin pasta, door mensen.

Regulatoire updates van CBG/EMA bevestigen dat een vergunning voor antiparasitaire indicaties behouden blijft. Het gebruik van orale formaten binnen de EU blijft receptplichtig. Vermeldingen van merknamen zoals Stromectol, Mectizan, Soolantra, en Sklice zijn relevant in de beoordelingsliteratuur. Het gebruiksperspectief laat zien dat artsen de richtlijnen van CBG/EMA volgen, terwijl apotheken zoals Apotheek.nl en ketens zoals Etos en Kruidvat advies geven volgens NHG en Lareb.

Doseringsstrategie

Bij het gebruik van ivermectin is het cruciaal om de juiste doseringsstrategie te volgen. Dit helpt niet alleen om de effectiviteit te maximaliseren, maar minimaliseert ook het risico op bijwerkingen. Wat zijn de richtlijnen? En hoe varieert de dosering per aandoening?

Algemene dosering (NHG-richtlijnen)

In Nederland volgen de doseringsrichtlijnen van het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en EMA (European Medicines Agency) de NHG-richtlijnen (Nederlands Huisartsen Genootschap). De standaarddosering voor volwassenen is gewichtsafhankelijk:

• Onchocerciasis: 150 mcg/kg (één dosis)
• Strongyloidiasis: 200 mcg/kg (één dosis)
• Scabiës: 200 mcg/kg (één dosis, herhaal na 7-14 dagen)

Bovendien is nauwkeurige gewichtsberekening essentieel, vooral voor kinderen onder de 15 kg of jonger dan 5 jaar, waar orale toediening afgewezen wordt zonder specialistisch advies. Bij speciale groepen, zoals zwangeren en patiënten met hepatopathieën, is voorzichtigheid en monitoring vereist.

Apothekers, zoals bij Apotheek.nl en bekende ketens als Etos en Kruidvat, geven dosisadvies uitsluitend op voorschrift. Zorgverzekeraars dekken meestal receptplichtige orale behandelingen onder de Zorgverzekeringswet wanneer deze medisch geïndiceerd zijn. Het gebruik van veterinaire 'horse wormer' producten, zoals ivermectin paste, kan leiden tot ernstige neurotoxiciteit; patiënten moeten specifiek worden gewaarschuwd tegen het gebruik van “ivermectin horse paste” of “ivermectin for horses”.

Dosering per aandoening

De dosering varieert sterk per aandoening en formulering. Voor scabiës kan de behandeling inderdaad variëren afhankelijk van de ernst en de patiënt. Neem de tijd om dit goed te begrijpen, zodat je met vertrouwen de juiste aanpak kunt kiezen.

Naast orale formuleringen zijn er ook topische doseringen:

• Cream 1%: Dagelijks aanbrengen voor rosacea tot 12 weken
• Lotion 0.5%: Eénmalig gebruiken voor hoofdluis, herhaal indien nodig

Deze specifieke doseringen maken het mogelijk om de effectiviteit te waarborgen, vooral bij met name huidaandoeningen zoals rosacea en hoofdluis.

Veiligheidsprotocollen

Er zijn verschillende veiligheidsprotocollen die in acht genomen moeten worden bij het gebruik van ivermectin. Dit draagt bij aan veilige toediening en minimaliseert negatieve effecten. Wat zijn de belangrijkste contra-indicaties en bijwerkingen waar patiënten zich bewust van moeten zijn?

Contra-indicaties

Er zijn enkele absolute contra-indicaties die essentieel zijn om te weten voordat je ivermectin gebruikt:

• Bekende overgevoeligheid voor ivermectin of hulpstoffen
• Kinderen onder de 15 kg (of jonger dan 5 jaar) voor orale middelen
• Hoog risico op Loa loa-load, met mogelijke ernstige neurologische reacties

Bij zwangerschap en borstvoeding moet ivermectin alleen worden gebruikt als de voordelen opwegen tegen de risico's, na zorgvuldige evaluatie.

Bijwerkingen (Lareb-waarschuwingen)

Veel voorkomende bijwerkingen zijn onder andere:

• Misselijkheid en diarree
• Duizeligheid en hoofdpijn
• Huiduitslag

Zeldzame, maar ernstige reacties kunnen zijn: Stevens-Johnson syndroom, hypotensie, en neurotoxiciteit. De Lareb (Nederlands bijwerkingenregister) benadrukt het belang van het melden van bijwerkingen en het risico bij zelfmedicatie met veterinaire preparaten. In gevallen van acute intoxicatie is ondersteunende zorg, monitoring van neurologische status en hemodynamiek vereist. Er is geen specifiek antidotum beschikbaar.

Artsen en apothekers moeten zorgvuldig screenen op co-medicatie, zoals CNS-depressiva, en leverfunctiestoornissen. Het documenteren van meldingen bij Lareb is een verplichting; patiënten moeten ook geïnformeerd worden over wat te doen bij bijwerkingen, zoals het contacteren van hun huisarts.

Interacties met geneesmiddelen

Bij het gebruik van ivermectin is het van belang om de mogelijke interacties met andere medicijnen in acht te nemen. Dit kan significante effecten hebben op de behandeling.

Interacties met voeding

Een interessante interactie is het effect van voeding; vetrijke maaltijden verhogen namelijk de bioavailability van ivermectin. Dit betekent dat de opname kan toenemen, wat vooral belangrijk is bij orale doses tegen parasieten.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Er zijn enkele combinaties die vermeden moeten worden:

• Geneesmiddelen die werken op CYP3A4, zoals bepaalde macroliden en ritonavir, kunnen de plasmaconcentraties verhogen en risico op neurotoxiciteit vergroten.
• Gelijktijdig gebruik met andere middelen die GABAerge transmissie versterken, zoals benzodiazepinen, kan leiden tot centrale zenuwstelseldepressie.
• Voorzichtigheid is geboden bij co-medicatie met sterke P-gp-remmers.

Topische formuleringen (zoals Soolantra en Sklice) hebben minder systeeminteracties, maar let op bij gebruik op een uitgebreid beschadigde huid of gelijktijdig met hepatotoxische middelen.

Analyse van patiëntervaringen

De ervaringen van patiënten rondom ivermectin zijn divers. Ze variëren van positieve tot negatieve beoordelingen, vooral in het kader van online aankopen en zelfmedicatie.

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Uit consumentonderzoeken door de Consumentenbond blijkt dat er veel zorgen zijn over het online aankopen van ivermectin. Veel mensen zoeken termen als “ivermectin bestellen” of “ivermectin kopen online”, maar worden gewaarschuwd voor mogelijke kwaliteit en levering.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Patiënten op forums zoals Thuisarts.nl rapporteren dat zij goed reageren op duidelijke uitleg over dosering en bijwerkingen. Er is groeiende bezorgdheid over het gebruik van veterinaire producten zoals “ivermectin for dogs/horses” en “ivermectin horse paste”. Enquêtes geven aan dat patiënten die gebruikmaken van topicals zoals Soolantra of Sklice tevreden zijn over de resultaten bij rosacea. Echter, meldingen bij Lareb benadrukken soms pruritus en lokale irritatie.

Bijzonder is de voorkeur voor het advies en de betrouwbaarheid van apotheken zoals Apotheek.nl, terwijl consumenten de voorkeur geven aan deze veilige methode van verkrijging.

Distributie- en prijslandschap

In Nederland lopen de distributiekanalen voor medicatie, zoals ivermectine, via verschillende wegen. Orale tabletten en topicale formuleringen worden veelal voorgeschreven via ziekenhuis- en huisartsenrecepten. Deze middelen worden verstrekt door openbare apotheken, zoals Apotheek.nl. Daarnaast zijn er mogelijkheden om topische producten, zoals bij Etos en Kruidvat, te kopen voor niet-receptplichtige (OTC) medicatie, afhankelijk van de regelgeving.

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Er zijn duidelijke verschillen tussen de prijzen en beschikbaarheid van producten bij Apotheek.nl en lokale apotheken. Merkgeneesmiddelen zoals Stromectol, Soolantra en Sklice zijn doorgaans duurder vergeleken met generieke alternatieven zoals de ivermectine-tabletten van Cipla. Dit prijsverschil kan patiënten beïnvloeden in hun keuze waar ze hun medicatie kopen.

Online marktplaatsen bieden vaak lagere prijzen voor ivermectine, maar koop daar met voorzichtigheid. Er is een significant risico op het ontvangen van vervalste producten, wat kan leiden tot ernstige gezondheidsrisico’s. Apothekers adviseren om altijd de authenticiteit te checken en GMP-verklaringen (Good Manufacturing Practices) te overleggen.

Vergoeding door de verzekering

Onder de Zorgverzekeringswet worden receptplichtige en medisch noodzakelijke behandelingen meestal vergoed via basis- of aanvullende verzekeringen. Het is essentieel om de polis te controleren voor farmaceutische vergoedingen.

Er zijn echter gevallen waar patiënten zelf verantwoordelijk zijn voor de kosten, vooral bij off-label gebruik van ivermectine, bijvoorbeeld in de oncologie. Online zoeken op termen zoals “ivermectin buy” kan leiden tot onbetrouwbare bronnen. Veterinaire producten, zoals Ivomec en duramectin, zijn goedkoper maar zijn niet bedoeld voor menselijke consumptie. Het gebruik ervan kan leiden tot medische en juridische problemen. Patiënten moeten altijd hun arts of apotheker raadplegen voordat ze besluiten om medicijnen online aan te schaffen.

Alternatieve opties

Bij het overwegen van behandelingen voor parasitaire infecties en andere aandoeningen, zijn er verschillende alternatieven voor ivermectine. Belangrijke alternatieven zijn albendazol, mebendazol, praziquantel en permethrin. Moxidectin verschijnt als een nieuw alternatief voor aandoeningen zoals onchocerciasis en strongyloidiasis.

Vergelijkingstabel

Voor- en nadelen

Bij het selecteren van een alternatief is het belangrijk om rekening te houden met een aantal factoren:

• Infectietype: Kies een medicijn dat specifiek is voor de soort infectie.
• Weerstandpatronen: Houd rekening met lokale resistentiepatronen.
• Comorbiditeit: Bepaal de geschiktheid afhankelijk van de gezondheidstoestand van de patiënt.

Nationale richtlijnen van NHG en NVR evenals adviezen van CBG/EMA helpen bij het vaststellen van voorkeursmiddelen. Apothekers en artsen moeten dit proces samen met de patiënt doorlopen om een veilige en effectieve behandeling te waarborgen.

Regelgevende status (CBG, EMA)

De regelgevende instanties zoals CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en EMA (European Medicines Agency) handhaven specifieke indicaties voor humane ivermectine. Deze omvatten onder andere onchocerciasis, strongyloidiasis, en scabies. Het is belangrijk om te onderstrepen dat orale ivermectine in de EU receptplichtig blijft, terwijl topische producten zoals Sklice per product en land OTC-regimes kunnen hebben.

Apothekers dienen altijd de nationale bijsluiters te controleren en te verifiëren of geneesmiddelen voldoen aan de regelgeving bij het importeren van merkgeneesmiddelen. Voor veterinaire producten gelden aparte toelatingen, en er moet een strikte scheiding zijn tussen humane en veterinaire gebruik.

Geconsolideerde FAQ

Een aantal veelgestelde vragen over ivermectine zijn onder andere:

• Is ivermectine veilig? Ja, wanneer voorgeschreven voor de juiste indicaties.
• Kan ik ivermectine online kopen? Online verkoop is mogelijk, maar let op kwaliteitsrisico’s.
• Werkt het tegen kanker? Er zijn onvoldoende gegevens; randomized controlled trials ontbreken.
• Mag ik “horse paste” gebruiken? Nee, dit is niet geschikt voor mensen.
• Hoe te doseren? Volg gewichtgedreven adviezen; meestal 150–200 mcg/kg.
• Dekking door verzekering? Vaak vergoed via de Zorgverzekeringswet bij medische noodzaak.
• Waar vind ik betrouwbare info? Websites zoals CBG, EMA en Apotheek.nl zijn aanbevolen.

Visuele gids

Snel referentie-overzicht (infographic ideeën)

Visuele elementen kunnen patiënten en zorgverleners helpen bij een beter begrip van ivermectine. Denk aan:

• Een flowchart voor de dosiskeuze.
• Een tabel met merknamen en formaten.
• Een pictogram voor waarschuwingen omtrent veterinaire producten.
• Stap-voor-stap instructies voor patiënten.

Patiëntvriendelijke instructies (stap-voor-stap)

- Wegen en dosis berekenen (mcg/kg).
- Uitleggen over maaltijdinname.
- Stop bij ernstige bijwerkingen en neem contact op met de huisarts.

Opslag en transport

Richtlijnen voor apotheken

Medicijnen zoals ivermectine moeten bij kamertemperatuur (<25°C) worden bewaard, beschermd tegen licht en vocht. Bij online verzending is het belangrijk om te zorgen voor een veilige verpakking en verzendtracking om de kwaliteit te waarborgen.

Patiëntinstructies bij thuisopslag

Patiënten dienen te zorgen dat medicatie buiten het bereik van kinderen wordt gehouden. Verpakkingsinformatie moet worden bewaard, en verlopen medicatie moet worden geretourneerd aan de apotheek.

Richtlijnen voor correct gebruik

Praktische checklist voor voorschrijvers en apotheken

Bij het voorschrijven van ivermectine dient de volgende checklist te worden aangehouden:

• Bevestig indicatie en volg richtlijnen.
• Bereken gewichtsgedoseerde dosis.
• Controleer op interacties en teken bijwerkingen op.

Patiëntcommunicatie en naleving

Communicatie met patiënten is essentieel. Dit omvat informatie over:

• Geen gebruik van veterinaire producten.
• De risico’s van online aankopen en het belang van kwaliteit.

Tabel van leveringsinformatie