Anti conceptie

Anticonceptiepillen

Wat zijn anticonceptiepillen en hoe werken ze?

Anticonceptiepillen zijn hormonale geneesmiddelen die worden gebruikt om zwangerschap te voorkomen. Ze werken door de natuurlijke hormonale cyclus van de vrouw te beïnvloeden en bevatten synthetische versies van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progestageen. Deze hormonen voorkomen zwangerschap op verschillende manieren: ze onderdrukken de eisprong, verdikken het baarmoederslijm waardoor sperma moeilijker de eicel kan bereiken, en maken het baarmoederslijm minder geschikt voor innesteling van een bevruchte eicel.

Er zijn twee hoofdtypen anticonceptiepillen: de combinatiepil die zowel oestrogeen als progestageen bevat, en de minipil die alleen progestageen bevat. De combinatiepil is het meest voorgeschreven type en heeft bij correct gebruik een effectiviteit van meer dan 99%. De betrouwbaarheid van anticonceptiepillen maakt ze tot een van de meest populaire vormen van geboortebeperking wereldwijd.

Beschikbare anticonceptiepillen in Nederland

In Nederlandse apotheken zijn verschillende merken anticonceptiepillen verkrijgbaar, elk met hun eigen samenstelling en eigenschappen. Tot de meest voorgeschreven merken behoren:

• Microgynon - een veelgebruikte combinatiepil met ethinylestradiol en levonorgestrel
• Mercilon - bevat een lagere dosering hormonen en is geschikt voor vrouwen die gevoelig zijn voor bijwerkingen
• Yasmin - bevat drospirenon, wat helpt bij waterretentie en acne
• Marvelon - een populaire combinatiepil met desogestrel als progestageen
• Diane-35 - vaak voorgeschreven bij vrouwen met acne of overtollige beharing
• Cerazette - een minipil die alleen progestageen bevat

Naast de merkpillen zijn er ook generieke alternatieven beschikbaar die dezelfde werkzame stoffen bevatten maar vaak voordeliger geprijsd zijn. De prijzen kunnen variëren van €8 tot €25 per strip, afhankelijk van het merk en de verzekering. Alle anticonceptiepillen vereisen een recept van een arts of verloskundige en zijn verkrijgbaar bij erkende apotheken.

Gebruik en dosering

Voor optimale effectiviteit is het belangrijk om de anticonceptiepil dagelijks op hetzelfde tijdstip in te nemen. De meeste combinatiepillen worden 21 dagen achter elkaar ingenomen, gevolgd door een pilvrije week waarin de menstruatie optreedt. Sommige verpakkingen bevatten 28 pillen, waarbij de laatste 7 placebo's zijn om de routine te behouden.

Als u een pil vergeten bent, hangt de te nemen actie af van het type pil en hoeveel tijd er verstreken is. Bij minder dan 12 uur vertraging neemt u de vergeten pil direct in en gaat u verder zoals gewoonlijk. Bij meer dan 12 uur vertraging kan extra bescherming nodig zijn en wordt geadviseerd contact op te nemen met uw arts of apotheker.

Mogelijke bijwerkingen kunnen hoofdpijn, misselijkheid, stemmingswisselingen, gewichtstoename en doorbraakbloedingen omvatten. Contra-indicaties zijn onder andere rooksters boven de 35 jaar, vrouwen met een verhoogd risico op trombose, bepaalde hartaandoeningen en leveraandoeningen. Overleg altijd met een zorgverlener voordat u begint met anticonceptiepillen.

Condooms en Barrièremethoden

Mannencondooms

In Nederland is een uitgebreide selectie mannencondooms beschikbaar in verschillende merken, maten en materialen. Bekende merken zoals Durex, Mates en Condomi bieden diverse opties om aan individuele voorkeuren te voldoen. Voor mensen met een latexallergie zijn latexvrije alternatieven verkrijgbaar, gemaakt van polyurethaan of polyisopreen.

De juiste opslag van condooms is essentieel voor hun effectiviteit. Bewaar condooms op een koele, droge plaats en controleer altijd de houdbaarheidsdatum voor gebruik. Vermijd opslag in warme omgevingen zoals de handschoenenkast van de auto.

Vrouwencondooms en andere barrièremethoden

Naast mannencondooms zijn er verschillende andere barrièremethoden beschikbaar. Het vrouwencondoom, ook wel inwendig condoom genoemd, biedt vrouwen meer controle over hun anticonceptie. Diafragma's en cervicale kapjes zijn herbruikbare opties die door een arts op maat moeten worden aangemeten.

Spermiciden kunnen als aanvullende bescherming worden gebruikt en werken door zaadcellen onschadelijk te maken. Een belangrijk voordeel van barrièremethoden is de dubbele bescherming:

• Bescherming tegen ongewenste zwangerschap
• Vermindering van het risico op seksueel overdraagbare aandoeningen
• Geen hormonale bijwerkingen
• Directe beschikbaarheid zonder doktersbezoek

Noodanticonceptie

Morning-after pil

In Nederland zijn verschillende morning-after pillen verkrijgbaar, waaronder EllaOne en NorLevo. EllaOne bevat ulipristal acetaat en is effectief tot 120 uur na onbeschermd contact, terwijl NorLevo (levonorgestrel) het meest effectief is binnen 72 uur. Beide zijn zonder recept verkrijgbaar bij de apotheek, waarbij de apotheker advies kan geven over het meest geschikte middel.

De effectiviteit van noodanticonceptie is het hoogst wanneer het zo snel mogelijk na onbeschermd contact wordt ingenomen. EllaOne behoudt zijn effectiviteit langer dan levonorgestrel-preparaten.

Wanneer en hoe te gebruiken

Noodanticonceptie is bedoeld voor noodsituaties zoals een gescheurd condoom, vergeten anticonceptiepil of onbeschermd contact. Het is belangrijk om de volgende tijdslimieten in acht te nemen:

• Levonorgestrel: binnen 72 uur, bij voorkeur binnen 24 uur
• Ulipristal acetaat: binnen 120 uur

Mogelijke bijwerkingen zijn meestal mild en kunnen hoofdpijn, misselijkheid en menstruatiestoornissen omvatten. Na gebruik is het raadzaam om contact op te nemen met een huisarts als de menstruatie meer dan een week uitblijft voor een zwangerschapstest.

Langwerkende Anticonceptiemethoden

Anticonceptie-implantaat en spiraaltjes

Langwerkende anticonceptiemethoden bieden jarenlange bescherming zonder dagelijkse inname. Het Implanon NXT en Nexplanon zijn hormoonafgevende implantaten die onder de huid van de bovenarm worden geplaatst en tot drie jaar werkzaam blijven. Deze methoden zijn meer dan 99% effectief en ideaal voor vrouwen die geen dagelijkse anticonceptie willen.

Spiraaltjes zoals de Mirena (hormoonspiraal) en koperen spiraaltjes worden in de baarmoeder geplaatst door een huisarts of gynaecoloog. De Mirena werkt vijf jaar en kan menstruatieklachten verminderen, terwijl koperen spiraaltjes tot tien jaar bescherming bieden zonder hormonen. Beide opties zijn zeer betrouwbaar en omkeerbaar.

Anticonceptie-injecties

Depo-Provera is een driemaandelijkse anticonceptie-injectie die beschikbaar is via de huisarts. Deze methode is bijzonder geschikt voor vrouwen die moeite hebben met dagelijkse pilinnname of andere methoden niet kunnen gebruiken. De langdurige werking biedt gemak en privacy, vooral voor vrouwen in specifieke levenssituaties waar discretie belangrijk is.

Natuurlijke en Alternatieve Methoden

Vruchtbaarheidsmonitoring

Natuurlijke anticonceptiemethoden zijn gebaseerd op het herkennen van vruchtbare dagen in de menstruatiecyclus. De temperatuurmethode houdt dagelijkse lichaamstemperatuur bij om ovulatie te detecteren, terwijl moderne cyclustrackers en ovulatietests nauwkeurigere metingen mogelijk maken.

Deze methoden vereisen discipline en regelmatige monitoring. Hun betrouwbaarheid hangt af van een regelmatige cyclus en correcte toepassing. Voor vrouwen met onregelmatige cycli of wisselende levensstijlen kunnen deze methoden minder geschikt zijn.

Combinatiemethoden

De symptothermale methode combineert verschillende vruchtbaarheidssignalen zoals temperatuur, cervixslijm en cyclustiming. Moderne apps en digitale hulpmiddelen ondersteunen deze methoden met:

• Automatische temperatuurregistratie
• Cyclusvoorspellingen en analyses
• Herinneringen voor metingen
• Educatieve informatie over vruchtbaarheid

Deze methoden zijn vooral geschikt voor vrouwen die hun lichaam beter willen leren kennen en geen hormonale anticonceptie willen gebruiken.

Keuze van de Juiste Anticonceptie

Factoren om te overwegen

Het kiezen van de juiste anticonceptie hangt af van verschillende persoonlijke factoren. Leeftijd speelt een rol bij geschiktheid van bepaalde methoden, terwijl levensstijl bepaalt welke methode praktisch haalbaar is. Gezondheidsgeschiedenis en huidige medicatie kunnen sommige opties uitsluiten.

Overweeg ook de gewenste duur van bescherming - van kortetermijn flexibiliteit tot langdurige zekerheid. Persoonlijke comfort met verschillende toepassingsmethoden en eventuele bijwerkingen zijn eveneens belangrijke overwegingen bij de keuze.

Professioneel advies

Een uitgebreide consultatie met uw huisarts of apotheker helpt bij het maken van een weloverwogen keuze. Zij kunnen uw medische geschiedenis beoordelen en passende opties voorstellen. Regelmatige controles zorgen ervoor dat uw anticonceptie optimaal blijft werken.

Het overstappen tussen verschillende methoden is mogelijk en soms noodzakelijk door veranderende levensstijlen of bijwerkingen. Professionele begeleiding waarborgt een veilige overgang en continue bescherming tijdens het wisselen van anticonceptiemethoden.