Xylocaine

Basic Xylocaine Information

• INN (International Nonproprietary Name): Lidocaine (ook bekend als Lignocaine in sommige regio's).
• Merknaam beschikbaar in Nederland: Xylocaine, Lidocaïne Teva.
• ATC Code: N01BB02.
• Vormen & doseringen: Injecties, gels, crèmes.
• Fabricanten in Nederland: AstraZeneca, Teva.
• Registratiestatus in Nederland: Goedgekeurd als receptgeneesmiddel.
• OTC / Rx classificatie: Over het algemeen receptplichtig voor injecties, sommige topische preparaten zijn vrij verkrijgbaar.

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Recent Europees en Nederlands onderzoek uitgevoerd tussen 2022 en 2025 bevestigt de voortdurende effectiviteit van lokale anesthesie en het veilige gebruik van lidocaine/Xylocaine, met name bij korte ingrepen. Grootschalige observatiestudies tonen een lage incidentie van ernstige systemische toxiciteit aan wanneer de juiste doseringen worden gehanteerd en protocollen strikt worden nageleefd. In gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT's) wordt Xylocaine vergeleken met articaïne in de tandheelkunde, waarbij vergelijkbare resultaten worden gevonden voor pijnverlichting, maar met verschillen in duur en hemostase. EMA-rapporten van 2023 en 2024, samen met monitors van het Nederlandse CBG, ondersteunen het brede gebruik van Xylocaine-injecties en gels (INN: Lidocaine; ATC N01BB02).

Belangrijkste Resultaten

- De meest robuuste uitkomsten zijn een snelle aanzet binnen enkele minuten. - Er is een kortere herstelperiode voor patiënten in vergelijking met traditionele ester-anesthetica. - Topische vormen zoals de 2% gel en 5% zalf scoren hoog op patiënttevredenheid voor urethrale en wondzorg.

Veiligheidsobservaties (Lareb-opmerkingen)

Lareb-meldingen richten zich op lokale reacties, zoals branderigheid en erytheem, en zeldzame systemische verschijnselen. Het advies is om dosisreductie toe te passen bij ouderen en patiënten met leverinsufficiëntie. Deze observaties onderstrepen het belang van veiligheidsprotocollen en het zorgvuldig monitoren van de patiënten. Het gebruik van lidocaine, en met name Xylocaine, geniet aanzienlijke erkenning binnen de medische gemeenschap wegens de geruststellende gegevens met betrekking tot gebruik en effectiviteit.

Klinisch Werkingsmechanisme

Xylocaine (lidocaine) functioneert door het blokkeren van zenuwsignalen, waardoor pijnprikkels vanuit het operatiegebied niet meer naar het ruggenmerg en de hersenen kunnen reizen. Dit resulteert in een snelle verdoving van de huid, slijmvliezen of dieper gelegen weefsels, wat bijzonder nuttig is bij de toepassing van injecties, gels, sprays of zalven.

Wetenschappelijke Toelichting

Het cationische amide-anestheticum remt voltage-afhankelijke natriumkanalen in axonen. Dit vermindert depolarisatie en voorkomt de vorming van actiepotentialen. Er is een significant verschil in farmacokinetiek afhankelijk van de toedieningsvorm: de injecteerbare varianten (1-2%) zorgen voor een snelle en diepe blokkade, terwijl topische vormen (zoals de 2% en 5% gel/zalf) een lokaal oppervlakkige analgetische werking hebben.

Farmacokinetiek (kort)

Xylocaine heeft een snelle onset en een korte halfwaardetijd. Het metabolisme vindt voornamelijk plaats in de lever, wat van belang is, vooral bij patiënten met leverinsufficiëntie. Het is cruciaal om te letten op mogelijke interacties met antiarrhythmica en CYP-remmers, omdat deze de kans op toxiciteit kunnen verhogen.

Xylocaine blijft een essentiële optie in de moderne geneeskunde voor lokale anesthesie, met een breed scala aan toepassingen en een goed gedocumenteerd veiligheidsprofiel. Dit maakt het voor medici en patiënten gelijk aantrekkelijk, vooral gezien de prevalent gebruik van dit anestheticum in verschillende medische specialismen.

Interactieoverzicht

Interacties met voeding

Bij het gebruik van Xylocaine, oftewel lidocaine, zijn er geen directe contra-indicerende voedingsmiddelen. Echter, alcohol kan het sedatieve effect versterken, vooral bij systemische absorptie van de geneesstof. Het is belangrijk om patiënten te waarschuwen wanneer Xylocaine wordt toegepast op een groot oppervlak of in de vorm van een gel op beschadigde huid. Dit kan de absorptiesnelheid verhogen en potentieel ongewenste effecten veroorzaken.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Voor de veilige toepassing van Xylocaine dienen bepaalde combinaties met andere geneesmiddelen met voorzichtigheid te worden benaderd:

• Andere antiaritmica kunnen het risico op aritmie verhogen.
• CYP-inhibitoren remmen het levermetabolisme, wat gevolgen kan hebben voor de werkzaamheid van Xylocaine.
• Hoge doses sedativa vergroten de kans op cumulatieve toxiciteit.

Daarnaast is het belangrijk om cumulatie met andere lokaal werkende amides te vermijden. In een apotheek-check, zoals op Apotheek.nl, dient er alertheid te zijn bij het combineren van Xylocaine met systemische middelen. Voor intraveneuze toepassingen is monitoring via een ziekenhuis-ECG-protocol cruciaal.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Volgens enquêtes van de Consumentenbond is er een hoge tevredenheid onder patiënten met betrekking tot de pijnverlichting door Xylocaine-gel en -spray. Belangrijke kritische punten omvatten echter de beschikbaarheid in winkels zoals Kruidvat en Etos, en de duidelijkheid van de doseringsinformatie. Patiënten waarderen de snelle werking van de producten bij wond- en mondzorg. Tegelijkertijd zijn er zorgen over bijwerkingen en het gebrek aan waarschuwingen op de verpakkingen van OTC-producten.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Op Thuisarts.nl en andere patiëntenforums delen gebruikers hun ervaringen met Xylocaine zalf bij tatoeages en wondzorg. Zoektermen zoals 'xylocaine zalf ervaringen' en 'xylocaine tattoo' zijn veelvoorkomend. Gebruikers melden effectieve pijnvermindering, maar enkele rapporteren ook slechts tijdelijke gevoelloosheid en huidirritatie. Het advies van Thuisarts.nl benadrukt het belang van juiste toepassing en waarschuwt voor risico’s bij gebruik op grote oppervlakken. Bij twijfel kunnen patiënten het beste Apotheek.nl raadplegen of de lokale apotheek bezoeken; Etos en Kruidvat zijn alternatieve afhaalpunten voor bepaalde OTC-varianten.

Distributie- en prijslandschap

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Xylocaine (lidocaine) is verkrijgbaar via een recept in apotheken. Er zijn beperkte OTC-varianten beschikbaar, zoals laaggedoseerde gels en sprays, die te vinden zijn op Apotheek.nl en in sommige drogisterijen. In Nederland leveren apotheken zowel Xylocaine als generieke lidocaïne, zoals Lidocaïne Teva. Consumenten kunnen ook producten bij Kruidvat en Etos vinden voor de OTC-versies. De prijzen variëren afhankelijk van de concentratie en verpakking, waarbij generieke Lidocaïne vaak voordeliger is dan het merk Xylocaine.

Vergoeding door de verzekering

De Zorgverzekeringswet dekt gewoonlijk Xylocaine alleen als het onderdeel uitmaakt van een medisch noodzakelijke behandeling binnen de eerstelijnszorg of ziekenhuiszorg. Dit is afhankelijk van Diagnostiek Behandeling Combinaties (DBC) en verzekeringspolissen. Voor zelfstandige OTC-producten is er meestal geen vergoeding. Het is verstandig om polisvoorwaarden en het ziekenhuisbeleid te controleren, aangezien CBG-registratie en declaratiecodes het vergoedingsbeleid bepalen.

Alternatieve opties

Vergelijkingstabel

Bij het vergelijken van lokale anesthetica zijn er verschillende opties. Hier is een korte vergelijking:

Product	Kernpunten
Lidocaine/Xylocaine	Snelle onset, korte duur, verkrijgbaar als gel, ampul of patch.
Articaine (Ultracain)	Populair in de tandheelkunde, betere botpenetratie.
Mepivacaine (Scandonest)	Minder vasodilaterend, nuttig bij bepaalde patiënten.
Prilocaine (Citanest)	Lagere toxiciteit bij sommige indicaties.

Voor- en nadelen

Xylocaine biedt verschillende voordelen:

• Breed beschikbaar en populair.
• Bewezen veiligheid en effectiviteit.
• Meerdere toedieningsvormen, zoals 2% injectie, 2–5% gel, en spray.

Toch zijn er ook nadelen:

• Kortere werkzaamheid vergeleken met Articaine.
• Risico op cumulatieve toxiciteit bij gebruik op grote oppervlakken.

De keuze voor een bepaald anestheticum hangt af van de procedure, de patiënt (zoals leverfunctie en leeftijd), en de NHG-richtlijnen. Tandartsen vergelijken vaak Articaine versus Lidocaine met betrekking tot effectiviteit en bloedingscontrole.

Regelgevende status (CBG, EMA)

Registratie en goedkeuring

Xylocaine (lidocaine) geniet brede regulatoire goedkeuring. Het is geregistreerd in Nederland via het CBG en is onderhevig aan de normen van de EMA voor meerdere toedieningsvormen, waaronder injectie, gel, spray, en patches. Zowel de CBG-publicaties als Europese richtlijnen specificeren de Rx-status voor injecties en hoge doses; sommige lagere dosis topische preparaten zijn OTC beschikbaar maar met restricties. Het CBG en de EMA volgen veiligheidsmeldingen en kunnen bij nieuwe meldingen de productinformatie aanpassen. Voor apotheken is het cruciaal om updates van het CBG en Apotheek.nl te monitoren en meldingen aan Lareb door te geven.

Wat is Xylocaine?

Xylocaine is de merknaam voor lidocaïne, ook bekend als lignocaïne. Dit middel behoort tot de amide klasse van lokaal anesthetica. Het wordt wereldwijd toegepast voor het verlichten van pijn en ongemak tijdens medische en tandheelkundige ingrepen. Xylocaine biedt een betrouwbare manier om zenuwen plaatselijk te verdoven.

Is Xylocaine hetzelfde als lidocaine?

Ja, Xylocaine bevat lidocaïne. Het is belangrijk om te begrijpen dat hoewel er verschillende merk- en generieke versies zijn, de werkzame stof telkens hetzelfde blijft. Dit leidt tot vragen zoals "wat is xylocaine?" en "xylocaine vs lidocaine", waar het verschil louter in de merknaam ligt. Bij gebruik van deze middelen kan men dezelfde effecten verwachten.

Waar kan ik Xylocaine kopen?

Xylocaine is verkrijgbaar via verschillende kanalen. RX-varianten, zoals injecties en gels, zijn te verkrijgen bij apotheken. Voor consumenten zijn er gelimiteerde OTC-producten zoals sprays en zalf, die soms bij winkels als Etos of Kruidvat of via Apotheek.nl te vinden zijn. Alternatieven zoals "xylocaine zalf kopen" of "xylocaine spray kopen" zijn vaak goede opties voor een snelle oplossing.

Zijn er veiligheidswaarschuwingen?

Ja, er zijn essentieel veiligheidswaarschuwingen te overwegen. Mensen met allergieën voor amide-anesthetica moeten voorzichtig zijn. Het gebruik van Xylocaine wordt ook afgeraden bij leverziekten en bij oudere patiënten. Daarnaast zijn er meldingen gedaan bij Lareb over bijwerkingen bij het gebruik van dit anestheticum. Altijd eerst advies inwinnen bij een arts of apotheker is raadzaam.

Mag ik Xylocaine gebruiken bij tattoo/wond?

Topisch gebruik van Xylocaine kan toegepast worden bij tattoos of wondverzorging, maar er zijn belangrijke aandachtspunten. Het is cruciaal om dit middel met een beperkte oppervlakte en in een veilige concentratie aan te brengen. Het is verstandig om vooraf een apotheker of huisarts te raadplegen, bijvoorbeeld via Thuisarts.nl, om te waarborgen dat het veilig is voor jouw specifieke situatie.

Vergoedt de zorgverzekering Xylocaine?

In Nederland vergoedt de zorgverzekering Xylocaine merendeels alleen wanneer het medisch noodzakelijk is en binnen de regels van de polis en de Zorgverzekeringswet valt. Dit betekent dat een arts moet bevestigen dat Xylocaine noodzakelijk is voor behandeling, anders kan het zijn dat je zelf de kosten moet dragen.

Bezorgopties voor Xylocaine

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5-7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5-7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5-7 dagen
Utrecht	Utrecht	5-7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5-7 dagen
Groningen	Groningen	5-9 dagen
Leiden	Zuid-Holland	5-9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5-9 dagen
Almere	Flevoland	5-9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5-9 dagen
Nijmegen	Gelderland	5-9 dagen
Enschede	Overijssel	5-9 dagen