Symmetrel

Basisinformatie Over Symmetrel

• INN (Internationale Niet-Eigendomsnaam): Amantadine hydrochloride
• Merknamen beschikbaar in Nederland: SYMMETREL, Gocovri, Osmolex ER, PK-Merz
• ATC-code: N04BB
• Vormen & doseringen: Tabletten (100 mg), Siroop (50 mg/5 mL), Extended-release capsules/tabletten
• Fabrikanten in Nederland: Merz Pharma, Adamas Pharma, Osmotica
• Registratiestatus in Nederland: Voorzien van een Rx-classificatie
• OTC/Rx-classificatie: Alleen op recept

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Recente Europese en Nederlandse analyses voor de periode 2022–2025 hebben belangrijke inzichten opgeleverd over amantadine, ook wel bekend onder zijn merknaam SYMMETREL. De studies bevestigen twee kernthema’s:

• Amantadine blijft klinisch waardevol voor de behandeling van bepaalde symptomen van Parkinson en drug-geïnduceerde extrapiramidale verschijnselen.
• Extended-release preparaten zoals Gocovri en Osmolex ER tonen een consistente reductie van levodopa-geïnduceerde dyskinesieën bij geselecteerde patiënten.

De FDA heeft Gocovri goedgekeurd voor dyskinesie bij Parkinson, wat deze trend ondersteunt. Europese registraties, met name voor PK-Merz en generieke versies, blijven hoofdzakelijk gefocust op de standaard 100 mg tabletten en siroop. Echter, veiligheidsdata van Lareb wijzen op aanhoudende meldingen van verwardheid, hallucinaties en orthostatische hypotensie bij oudere patiënten. Dit benadrukt de noodzaak van doseaanpassing, vooral bij patiënten met renale insufficiëntie.

Observational cohort-analyses zowel in Nederland als buurlanden rapporteren een lagere incidentie van influenza A-gebruik, een gevolg van resistentie en terughoudendheid om antivirale middelen voor te schrijven. Deze afname heeft geleid tot een minder prominente antivirale indicatie voor amantadine. Voor NHG-praktijk is het essentieel om zorgvuldig te kiezen bij oudere, multimorbide patiënten en te raadplegen via Apotheek.nl of het CBG in geval van onduidelijkheden.

Klinisch Werkingsmechanisme

Amantadine, dat bekend staat als amantadine hydrochloride, werkt op twee hoofdmanieren:

• Als een zwakke dopaminerge modulator.
• Als een NMDA-receptor antagonist.

In eenvoudige termen verhoogt amantadine licht de dopaminerge transmissie en remt het overactieve glutamaterge signalen. Dit kan bijdragen aan het verminderen van motorische symptomen en dyskinesieën.

Vanuit wetenschappelijk perspectief blokkeert amantadine NMDA-receptoren en beïnvloedt het heropname- en nucleaire mechanismen die de dopaminesignalering moduleren. Extended-release formuleringen, zoals Gocovri en Osmolex ER, bereiken stabielere plasmaconcentraties en hogere nachtelijke spiegels, wat dyskinesieën helpt verminderen zonder scherpe pieken in de medicijnspiegels.

In de praktijk is het belangrijk om voorzichtig te doseren bij ouderen en patiënten met een verminderde nierfunctie. Het is raadzaam om de renal dosing guides te raadplegen via Apotheek.nl en rekening te houden met NHG-richtlijnen. Lareb wijst op cognitieve bijwerkingen die passen bij NMDA-remming, wat de noodzaak van zorgvuldige monitoring benadrukt.

Reikwijdte Van Goedgekeurd En Off-label Gebruik

In de productdata is amantadine geregistreerd voor verschillende aandoeningen, zoals Parkinson-ziekte, drug-geïnduceerde extrapiramidale symptomen en historisch voor Influenza A. In Nederland houdt de registratie rekening met generieke namen en merkregistraties in de EU, inclusief PK-Merz. Het CBG en de EMA classificeren amantadine als een Rx-medicijn.

Bij off-label gebruik zien men amantadine-preparaten soms ingezet worden voor post-traumatische hersenletsel, chronische vermoeidheid bij MS en post-COVID-moeheid. Het bewijs voor dergelijke toepassingen is vaak observationeel en lokaal.

Bij het gebruik van amantadine voor antivirale doeleinden is er terughoudendheid vanwege resistentie en de veranderende epidemiologie van influenza. Het NHG heeft geen actuele routineaanbeveling voor amantadine bij seizoensgebonden influenza gepubliceerd. Voor voorschrijvers in Nederland is het cruciaal om de CBG-samenvattingen te verifiëren en te kijken naar de verzekeringsdekking onder de Zorgverzekeringswet. Apothekers, via Apotheek.nl of lokale apotheken, geven actuele informatie over de beschikbaarheid van amantadine.

Doseringsstrategie

De beschikbare data laat standaarddoseringspatronen zien voor amantadine:

• Voor patiënten met Parkinson is de gebruikelijke dosis 100 mg één tot twee keer per dag, met een maximum van 400 mg per dag.
• Bij oudere patiënten en bij renale insufficiëntie wordt echter vaak geadviseerd om te starten met en te beperken tot een dosis van 100 mg per dag.

Volgens het NHG-praktijkadvies is het tevens verstandig om laag te starten, langzaam te titreren en het effect en de bijwerkingen regelmatig te evalueren. Voor influenza zijn bijwerkingen zoals resistentie een belangrijke overweging, waardoor de dosis en toediening minder vaak zouden plaatsvinden.

Bij kinderen vanaf 5 jaar is de gebruikelijke dosis vaak 100 mg per dag, afhankelijk van leeftijd en gewicht. Voor ER-formuleringen zoals Gocovri en Osmolex ER bestaan specifieke doses en indicaties, zoals dyskinesie. Het is aan te raden om specialistische protocollen te volgen voor deze specifieke toepassingen.

Veiligheidsprotocollen

Bij het gebruik van amantadine, oftewel *symmetrel 100 mg*, zijn er belangrijke veiligheidsprotocollen waar patiënten en zorgverleners rekening mee moeten houden. De veiligheid van medicatie is cruciaal, vooral bij geneesmiddelen die invloed hebben op het zenuwstelsel.

Contra‑indicaties

Er zijn enkele absolute contra-indicaties die moeten worden overwogen, waaronder:

• Bekende allergie voor amantadine of hulpstoffen.
• Onbehandeld gesloten kamerhoekglaucoom.

Daarnaast zijn er relatieve beperkingen en situaties waarbij voorzichtigheid geboden is:

• Epilepsie.
• Ernstige nier- of hartfalen.
• Psychiatrische voorgeschiedenis.
• Orthostatische hypotensie.

Bijwerkingen (Lareb‑waarschuwingen)

Volgens meldingen bij Lareb zijn er een aantal bijwerkingen die opvallen. Verwardheid, hallucinaties en verergering van psychoses zijn enkele zorgen, vooral bij ouderen en patiënten met een verminderde nierfunctie. De meldingsfrequentie van deze bijwerkingen neemt toe met de leeftijd, wat een belangrijke overweging is bij de inzet van amantadine.

Monitoringprotocollen zijn essentieel, met focus op:

• Baseline nierfunctie (eGFR).
• Bloeddruk/orthostase.
• Cognitieve status.
• Medicatie-review voor interacties.

Bij tekenen van neurotoxische effecten is het van belang de dosis te verlagen of te stoppen. In het geval van een overdosis moet er direct medische zorg worden ingeschakeld, met mogelijke noodzaak voor ondersteunende behandeling of zelfs dialyse in ernstige gevallen. Zorgverleners, waaronder apothekers en huisartsen in Nederland, worden aangemoedigd om Lareb-updates actief te volgen en bij veiligheidsalerts patiëntinformatie via platforms zoals Thuisarts.nl en Apotheek.nl beschikbaar te stellen.

Interactieoverzicht

Interacties met voeding

Amantadine, ofwel *symmetrel 100 mg*, vertoont weinig klinisch significante voedselinteracties. Het effect op de absorptie is doorgaans gering, waardoor het medicijn meestal met of zonder voedsel kan worden ingenomen.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Er zijn echter enkele belangrijke interacties met andere geneesmiddelen. Het gebruik van anticholinergica kan bijvoorbeeld leiden tot verergering van urine-retentie en psychische bijwerkingen. Andere dopaminerge middelen kunnen synergetische effecten veroorzaken, wat eveneens risico's met zich meebrengt. Het combineren van amantadine met geneesmiddelen die CNS-depressie verhogen, zoals benzodiazepines en antipsychotica, vereist voorzichtigheid.

Verhoogde alertheid is nodig voor combinaties met QT-verlengende middelen bij patiënten met cardiale risicofactoren. Aangezien amantadine renale eliminatie ondergaat, is voorzichtigheid geboden bij gelijktijdige gebruik van nefrotoxische middelen of bij patiënten met verminderde nierfunctie; dosisaanpassing kan nodig zijn. Apotheken dienen medicatiebeoordelingen uit te voeren en potentiële interacties in patiëntadviezen te vermelden, waarbij gebruik gemaakt kan worden van informatie van Lareb en het CBG bij twijfel.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Feedback van patiënten uit Nederlandse enquêtes, zoals van de Consumentenbond en apotheekreviews, toont een gemengd beeld aan. Velen ervaren een positieve symptomatische verbetering in motoriek en een afname van drug-geïnduceerde bewegingsstoornissen. Aan de andere kant zijn er ook meldingen van cognitieve bijwerkingen zoals slaapproblemen en verwarring.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Op platforms zoals Thuisarts.nl en in Nederland gevestigde diabetes- en parkinsonforums wordt gesignaleerd dat oudere gebruikers vaker stoppen met het gebruik van amantadine door bijwerkingen of het gebrek aan effectiviteit. Beschikbaarheid van symmetrel bij apotheken, onder andere via Apotheek.nl, speelt ook een rol in de tevredenheid van patiënten. Patiëntenzorgpunten zijn onder andere duidelijke uitleg over de verwachte effecten, waarschuwing voor nachtelijke verwarring, instructies bij gemiste doses, en regelmatige follow-up bij de start van de behandeling.

Distributie‑ en prijslandschap

Apotheek.nl versus lokale apotheken

In Nederland is *symmetrel* en de generieke variant amantadine verkrijgbaar op Rx-basis. Er zijn zowel merkproducten als generieke varianten, zoals PK-Merz, HEXAL, en KRKA, verkrijgbaar via apotheken. De actuele voorraad en vervangingsinformatie is vaak beschikbaar via platforms zoals Apotheek.nl.

Klanten vragen soms specifiek naar *symmetrel 100 mg*, maar de beschikbaarheid varieert per leverancier. Hierdoor kan het zijn dat patiënten verschillende opties moeten overwegen.

Vergoeding door de verzekering

Amantadine valt onder de Rx-regeling, en de vergoeding kan afhankelijk zijn van de Zorgverzekeringswet en aanvullende zorgpakketten. Dit hangt sterk af van de indicatie en het voorkeurenbeleid van zorgverzekeraars. Extended-release preparaten zoals Gocovri en Osmolex ER zijn vaak duurder en hebben een beperktere vergoeding. Bij dyskinesie is het gebruikelijk om een indicatieaanvraag bij de zorgverzekeraars te doen voor vergoeding. Het is voor consumenten raadzaam om prijzen te vergelijken via apotheek offertes en de Consumentenbond. Apothekers adviseren substitutie van geneesmiddelen en de processen rond vergoedingen goed in de gaten te houden.

Alternatieve opties

Vergelijkingstabel

Voor- en nadelen

Bij de keuze voor alternatieven in de Parkinson-zorg is het belangrijk om de voordelen en nadelen van verschillende medicaties tegen elkaar af te wegen:

• Levodopa/Carbidopa: Effectief, maar kan dyskinesie veroorzaken na langdurig gebruik.
• Dopamine-agonisten: Kunnen symptomen verlichten maar hebben het risico op hallucinaties en andere cognitieve bijwerkingen.
• MAO-B remmers: Voordelen omvatten een vertraagde ziekteprogressie, maar ze kunnen interacties hebben met andere medicatie.
• Amantadine: Goedkope generiek optie; kan ook effect hebben op dyskinesie. Nadelen zijn cognitieve bijwerkingen en een lagere antivirale relevantie door resistentie.
• Rimantadine: Betrouwbaar alternatief voor influenza, maar minder vaak gebruikt door resistentie.
• Neuraminidase-remmers: Effectief tegen griep maar kosten kunnen een rol spelen.

Regelgevende status (CBG, EMA)

European/NL registratie

Amantadine, ook bekend als amantadine hydrochloride, heeft verschillende merk- en generieke namen zoals Symmetrel en PK-Merz. In Nederland is het een Rx-medicatie die onder toezicht van het CBG valt. De EMA houdt toezicht op de Europese registraties en bijwerkingen.

Voor de extended-release formuleringen zijn er aanvullende registratienota's met indicatiedifferentiatie voor het gebruik bij dyskinesie.

Actuele richtlijnen en waarschuwingen

Huidige richtlijnen en veiligheidswaarschuwingen van het CBG, EMA en Lareb zijn cruciaal voor voorschrijvers en apothekers. Deze richtlijnen moeten gevolgd worden, vooral voor oudere patiënten, waarbij NHG praktijkadvies biedt voor het gebruik van Amantadine.

Geconsolideerde FAQ

Veelgestelde praktijkvragen

• Mag ik Symmetrel 100 mg stoppen als ik bijwerkingen krijg? Nee, overleg altijd met de voorschrijver; bij ernstige neuropsychiatrische bijwerkingen dien je direct te stoppen en medische beoordeling te vragen.
• Is Symmetrel geschikt voor oudere patiënten? Ja, met een lage startdosis en voortdurende controle van de nierfunctie. Houd er rekening mee dat Lareb hogere bijwerkingen meldt bij ouderen.
• Wordt Amantadine vergoed? De vergoeding kan variëren; het is raadzaam om de Zorgverzekeringswet en polisvoorwaarden te controleren.
• Kan ik alcohol combineren? Alcohol kan de centrale zenuwstelsel (CNS) bijwerkingen versterken; voorzichtigheid is geboden.
• Waar vind ik actuele informatie? Raadpleeg bronnen zoals Apotheek.nl, CBG, NHG-richtlijnen, Lareb en Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie.

Visuele gids

Pictogrammen voor patiënten

Een visuele patiëntenkaart kan de therapietrouw bevorderen. Pictogrammen kunnen gebruikt worden voor:

• Doseringstijden (ochtend/avond)
• Waarschuwing bij nierproblemen
• Rx-only symbolen
• Bewaarinstructies (15–30°C)

Snelle referentie voor apothekers

Voor apothekers is het handig om:

• Een stroomdiagram voor dosisaanpassing bij eGFR-drempels te hebben.
• Interacties met anticholinergica en QT-verlengers te controleren.
• Stappen te volgen bij Lareb-meldingen.

Opslag en transport

Apothekersinstructies

Amantadine moet worden opgeslagen bij kamertemperatuur (15–30°C) en beschermd worden tegen licht en vocht. Siroop moet in de originele, goed gesloten verpakking bewaard worden.

Patiëntadviezen

Bij de levering van Amantadine moet de houdbaarheid in de gaten worden gehouden. Zorg ervoor dat extended-release producten (andere sterktes: 68.5 mg, 137 mg, 129 mg) gescheiden worden van de standaard Symmetrel 100 mg verpakkingen om dispensingfouten te voorkomen.

Richtlijnen voor correct gebruik

Start, titratie en stopregels

Begin met een lage dosis, vooral bij ouderen of patiënten met een verminderde nierfunctie, start met 100 mg/dag en verhoog geleidelijk.

Bij neuropsychiatrische tekenen moet de dosis verlaagd of gestopt worden.

Patiënteducatiepunten

Instructies voor patiënten omvatten de verwachte tijd tot effect, waarschuw voor verwarring en valrisico's, en advies bij een gemiste dosis (niet dubbel nemen).

Stedenlevering