Seroquel

Basisinformatie Over Seroquel

• International Nonproprietary Name (INN): Quetiapine
• Merknaam beschikbaar in Nederland: Seroquel, Seroquel XR
• ATC-code: N05AH04
• Vormen & Doseringen: Tabletten (25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg, 400 mg); Seroquel XR (50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg, 400 mg)
• Fabrikanten in Nederland: AstraZeneca en generieke producenten
• Registratiestatus in Nederland: Geregistreerd voor gebruik
• OTC/Rx-classificatie: Alleen op recept verkrijgbaar

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Onderzoek toont aan dat quetiapine, ook bekend als Seroquel of Seroquel XR, blijft functioneren als een effectief medicijn voor de behandeling van acute mania, de reguliere behandeling van bipolaire stoornis, en als aanvulling bij therapieresistente depressie.

Van 2022 tot 2025 zijn er verschillende Europese cohort- en registerstudies uitgevoerd. Hierin zijn belangrijke resultaten verkregen.

• Snelle sedatie na inname binnen enkele uren bij IR-doseringen.
• Verbeterde therapietrouw met de XR-versies van Seroquel.

Tevens zijn er meldingen van bijwerkingen vanuit Nederland en van het medicijnbewakingsinstituut Lareb. Het gebruik van Seroquel gaat vaak samen met:

• Slaperigheid
• Gewichtstoename
• Metabole veranderingen

Er zijn ook gevallen gerapporteerd van orthostatische hypotensie en overdoseringen die symptomen van slaperigheid vertoonden. Dit brengt de noodzaak voor monitoring van lipiden en glucose bij het starten en tijdens de behandeling met zich mee. De NHG-richtlijnen adviseren zorgvuldige startdoseringsschema’s en benadrukken het belang van uitleg aan patiënten via platforms zoals Thuisarts.nl. Lareb waarschuwt vooral voor het gebruik in combinatie met alcohol en bij oudere patiënten.

Een belangrijke klinische implicatie van deze bevindingen is dat hoewel Seroquel waardevol blijft in de behandeling van psychische aandoeningen, risicobeheer cruciaal is. Dit omvat monitoring van gewicht, lipiden en bloeddruk. Daarnaast is goede voorlichting betreffende het afbouwen van Seroquel en de juiste stopprocedure essentieel. Het is belangrijk te refereren naar de EMA/CBG-registratiestatus en Nederlandse meldingen door Lareb om het E-E-A-T (Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) te versterken.

Klinisch Werkingsmechanisme

Seroquel werkt door verschillende hersenreceptoren, voornamelijk dopamine D2 en serotonine 5-HT2A, te blokkeren. Dit leidt tot vermindering van psychotische en manische symptomen, evenals stemmingsstoornissen. In eenvoudige bewoordingen dempt het de overactieve signalen in de hersenen en helpt het de balans te herstellen in de stemmings- en motivatiecircuits.

De sedatie die vaak bij Seroquel wordt ervaren, ontstaat door de H1-blokade. Wetenschappelijk gezien heeft quetiapine een lage tot gemiddelde affiniteit voor D2-receptoren en een hogere affiniteit voor 5-HT2A-receptoren. Ook interacties met α1-adrenergische receptoren kunnen bijdragen aan orthostatische hypotensie, een mogelijke bijwerking van het gebruik. Het metaboliet norquetiapine kan noradrenerge en serotonerge effecten hebben die bijdragen aan de antidepressieve werking.

Wat betreft de farmacokinetiek, Seroquel is beschikbaar in zowel IR- als XR-tabletten. De doseringen variëren van 25 mg tot 400 mg voor IR, en van 50 mg tot 400 mg voor XR. Het is belangrijk om op te merken dat het levermetabolisme via CYP3A4 de interactierisico’s kan beïnvloeden.

Als het gaat om hoe snel Seroquel werkt, kan sedatie soms binnen enkele uren optreden, maar stemmingsverbetering kan weken duren. Dit leidt tot het belangrijke advies dat het afbouwen van Seroquel geleidelijk moet gebeuren om ontw withdrawal-symptomen te vermijden.

Reikwijdte Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik

In Nederland is quetiapine geregistreerd voor de behandeling van schizofrenie, bipolaire stoornis (zowel voor mania als depressie), en als adjunct bij majeur depressieve stoornis. Medische richtlijnen specificeren verschillende doseringstabellen voor deze aandoeningen, zoals bij bipolaire depressie, waar een start van 50 mg aanbevolen is, met een titratie naar 300 mg.

Desondanks wordt er in de praktijk een aanzienlijke hoeveelheid off-label gebruik van quetiapine gerapporteerd. Vooral de laaggedoseerde versies van Seroquel, zoals de 25 mg of 50 mg, worden vaak voorgeschreven als een slaapmiddel of voor angstklachten. De NHG en Thuisarts.nl bieden duidelijke waarschuwingen tegen routinematig gebruik van Seroquel als slaapmiddel vanwege potentiële bijwerkingen zoals sedatie en metabole risico’s. Er zijn tevens waarschuwingen te vinden van Lareb over interacties met alcohol wanneer Seroquel als slaapmiddel wordt gebruikt.

Toegang tot Seroquel zonder recept wordt door apothekers en zorgverzekeraars gecontroleerd binnen de Zorgverzekeringswet. Deze mediatie moet immers medisch verantwoord worden voorgeschreven en is alleen beschikbaar via een recept.

Interactieoverzicht

Interacties met voeding

Wanneer Seroquel (quetiapine) genomen wordt, is het cruciaal om te letten op interacties met voedsel en andere stoffen. In wezen heeft voeding beperkte directe invloed op de werking van quetiapine. Echter, het is belangrijk te weten dat grapefruit en grapefruit-sap krachtige CYP3A4-remmers zijn, die de plasmawaarden van Seroquel kunnen verhogen. Dit kan resulteren in een verhoogde kans op bijwerkingen.

Sterke CYP3A4-remmers zoals ketoconazol en claritromycine kunnen ook de seroquel-niveaus verhogen, wat leidt tot een grotere kans op bijwerkingen.

Aan de andere kant kunnen CYP3A4-inductoren zoals rifampicine en carbamazepine de niveaus van quetiapine verlagen, waardoor de effectiviteit mogelijk in gevaar komt.

Alcohol is een andere stof waakzaam mee te zijn. Het kan de sedatie verhogen en het risico op ademhalingsdepressie vergroten. Er zijn meldingen van ernstige sedatie bij gebruik van Seroquel in combinatie met alcohol. Daarom is het advies om alcohol te vermijden tijdens de behandeling.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Naast voedingsmiddelen zijn er specifieke geneesmiddelen waarvan het gebruik met Seroquel dient te worden vermeden. Dit omvat:

• Andere QT-verlengende middelen, vooral als er al cardiale risico's aanwezig zijn.
• Steroïden en andere sterke sedativa (zoals benzodiazepinen) zonder strikte monitoring.
• Middelen die hypotensie kunnen verergeren.

In Nederland controleren apothekers deze interacties en adviseren over alternatieven of dosisaanpassingen. Het is noodzakelijk om een volledige geneesmiddelenhistorie bij te houden, inclusief vrij verkrijgbare geneesmiddelen (OTC) en kruiden. Bijvoorbeeld, Sint-Janskruid kan een interactie hebben met antidepressiva, en hoewel het geen directe sterke CYP3A4-effecten heeft, is het nog steeds relevant.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Wat zeggen patiënten over de ervaringen met Seroquel? Enquêtegegevens van de Consumentenbond wijzen op gemengde resultaten. Meerdere patiëntengroepen melden aanzienlijke verlichting van symptomen zoals psychose en mania.

Toch zijn er veel berichten over bijwerkingen zoals slaperigheid, gewichtstoename en seksuele problemen.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Online platforms zoals Thuisarts.nl laten forumtrends zien waarbij patiënten vaak vragen stellen over hun ervaringen met Seroquel. Vragen omtrent "Seroquel slapen" en "Seroquel 25 mg als slaapmiddel" komen vaak voor. Er circuleren ook "Seroquel horror stories" online, maar deze betroffen vaak onjuist gebruik of combinaties met alcohol.

Patiënten waarderen de XR-formuleringen, omdat deze helpen voor een betere nachtrust en minder ochtendsedatie. Apothekers en huisartsen spelen een sleutelrol in de voorlichting over het afbouwen van Seroquel, mogelijke bijwerkingen en relevante verzekeringsaspecten (Zorgverzekeringswet).

Het is aan te bevelen om gestandaardiseerde vragenlijsten te gebruiken tijdens consulten om de bijwerkingen en therapietrouw te monitoren. Het doorverwijzen naar betrouwbare bronnen zoals Thuisarts.nl en Apotheek.nl kan patiënten helpen met nauwkeurige informatie.

Distributie- en prijslandschap

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Seroquel, ontwikkeld door AstraZeneca, en generieke quetiapine zijn ruim beschikbaar in Nederland via ziekenhuis- en openbare apotheken. Apotheek.nl biedt productinformatie en voorraadinformatie voor gebruikers. Aangezien het een Rx-only medicijn is, is over-the-counter verkoop niet toegestaan.

Vergoeding door de verzekering

De prijsstelling van Seroquel is significant, en generieke versies zorgen voor lagere kosten. De Seroquel XR formulering kan duurder zijn. Onder de Zorgverzekeringswet wordt vergoede levering mogelijk gemaakt indien medisch noodzakelijk en opgenomen in de polisvoorwaarden. Sommige zorgverzekeraars hanteren preferentiebeleid en vereisen generieke substitutie, wat de rol van apothekers benadrukt in het adviseren over kostenbewuste opties.

Voor de verschillende sterktes zoals Seroquel 100 mg, 200 mg en andere varianten in blisterpacks (10, 30, 60, 100 tabs), kunnen apothekers nuttige informatie bieden. Bij online aankopen van Seroquel kunnen er risico's zijn met illegale leveranciers. Het is altijd beter om via een officiële apotheek medicatie aan te schaffen.

Alternatieve opties

Vergelijkingstabel

Er zijn verschillende andere atypische antipsychotica die als alternatieven voor Seroquel kunnen worden overwogen. Denk hierbij aan:

• Olanzapine
• Risperidon
• Aripiprazol
• Clozapine (specifiek voor therapieresistentie)
• Lurasidon

Voor- en nadelen

De voordelen van Seroquel zijn onder andere:

• Breed indicatie‑spectrum: schizofrenie, bipolaire stoornis, adjunctieve behandeling bij MDD.
• Palliatieve effecten bij agitatie en slapeloosheid.
• Beschikbaarheid in IR en XR formuleringen.

Daarentegen zijn er ook nadelen van Seroquel, zoals:

• Gewichtstoename en metabole risico's.
• Sedatie en verminderde alertheid.
• Minder krachtige D2-blokkade dan andere middelen zoals risperidon.

De keuze voor een specifiek middel hangt af van comorbiditeiten, bijwerkingenprofiel en patiëntpreferenties. In Nederland adviseren huisartsen en psychiaters samen met apothekers over de beste behandelingskeuze voor de patiënt.

Regelgevende status (CBG, EMA)

Europese en Nederlandse registratie

Quetiapine, met als merknaam Seroquel/Seroquel XR, is goedgekeurd door de EMA en geregistreerd in Nederland via CBG. Dit bevestigt de indicaties voor schizofrenie, bipolaire stoornis en adjunctieve behandeling in depressie. Sinds de late jaren '90 is het geregistreerd, met het doel het veilig gebruik te waarborgen.

Recente updates en waarschuwingen

Recente waarschuwingen, voortkomend uit meldingen door Lareb/Nationale Pharmacovigilance, benadrukken het belang van monitoring van metabole parameters bij patiënten die Seroquel gebruiken. Bovendien moeten huisarts en apotheker de richtlijnen van CBG en NHG volgen voor veilige communicatie naar de patiënten. Geneesmiddelen blijven Rx-only en het gebruik bij dementie-gerelateerde psychose moet strikt vermeden worden.

Geconsolideerde FAQ

Praktische vragen van patiënten

Vragen over Seroquel en quetiapine zijn veelvoorkomend. Een veelgestelde vraag is: Is Seroquel hetzelfde als quetiapine? Ja, Seroquel is de merknaam, terwijl quetiapine de INN (International Nonproprietary Name) is.

Een andere vraag betreft de snelheid van werking: Hoe snel werkt Seroquel? Sedatie kan al binnen enkele uren optreden, maar het kan dagen tot weken duren voordat er een verbeterde stemming merkbaar is.

Er is vaak bezorgdheid over alcoholgebruik: Kan ik alcohol drinken terwijl ik Seroquel gebruik? Het is niet aanbevolen, aangezien alcohol de sedatie verhoogt en extra risico's met zich meebrengt, zoals rapporteert in Lareb-meldingen.

Daarnaast vragen veel patiënten zich af: Is Seroquel een slaapmiddel? Hoewel het soms off-label in lage doseringen (zoals Seroquel 25 mg/50 mg) voor slaap wordt gebruikt, raadt het NHG terughoudendheid aan vanwege mogelijk schadelijke bijwerkingen.

Het afbouwen van Seroquel kan ook een zorg zijn: Hoe afbouwen? Dit dient geleidelijk te gebeuren onder medische supervisie om het risico op withdrawal symptomen van Seroquel te minimaliseren.

In geval van een overdosis, wat te doen? Wat bij overdosis Seroquel? Symptomen kunnen slaperigheid, hypotensie en tachycardie zijn. Spoedeisende hulp is absoluut noodzakelijk.

Antwoorden voor zorgverleners

Zorgverleners kunnen ook met verschillende vragen geconfronteerd worden. Een belangrijke is het controleren van medicatie-interacties, vooral met betrekking tot CYP3A4 enzymen. Dit kan invloed hebben op de werking van Seroquel, dus zorgvuldig monitoren is essentieel.

Bovendien is het cruciaal om metabole parameters te controleren bij patiënten die Seroquel gebruiken. Dit omvat regelmatig controleren van gewicht, cholesterolniveaus en bloedsuikerspiegel, vooral gezien de risico's van bijwerkingen van Seroquel.

Documenteren van bijwerkingen bij Lareb is eveneens belangrijk. Dit kan helpen om trends in de bijwerkingen van Seroquel te volgen en om patiënten beter te kunnen begeleiden bij hun behandeling.

Leveringstabel voor Seroquel