Korte beschrijving
- In apotheken, ziekenhuizen en via online apotheken verkrijgbaar; in de meeste landen is propranolol op recept (Rx) maar wetgeving verschilt en in sommige apotheken of online winkels kan het zonder recept beschikbaar zijn.
- Propranolol wordt gebruikt bij hypertensie, angina pectoris, hartritmestoornissen, migraineprofylaxe, essentiële tremor, angstklachten, thyreotoxicose en infantiele hemangiomen; het is een niet-selectieve beta-blokker die β1- en β2-receptoren blokkeert en zo hartfrequentie, contractiliteit en sympathische activiteit vermindert.
- De gebruikelijke doseringen variëren per indicatie: hypertensie 40 mg 2–3×/dag (tot 320 mg/dag), angina 40–80 mg 2–3×/dag, ritmestoornissen initial 10–30 mg 3–4×/dag, migraineprofylaxe 80–160 mg/dag, essentiële tremor 40 mg 2×/dag (op te titreren tot 320 mg/dag), angst 10–40 mg tot 3×/dag; voor infantiele hemangiomen 1–3 mg/kg/dag in gedeelde doses onder specialistisch toezicht.
- Toedieningsvormen: filmomhulde tabletten (10–160 mg), langwerkende capsules/retard (60–160 mg), orale oplossing/siroop, en injecteerbare oplossing voor IV-gebruik.
- Begin van werking: orale directe formulering merkbaar binnen ongeveer 30–60 minuten, piekconcentraties na 1–4 uur; intraveneuze toediening werkt binnen enkele minuten.
- Werkingsduur: directe tabletten houden doorgaans 6–12 uur aan afhankelijk van dosis; langwerkende formuleringen kunnen eenmaal daags tot ~24 uur werkzaam zijn; IV-effect is korter maar snel inwerkt.
- Alcoholwaarschuwing: vermijd of beperk alcoholgebruik omdat alcohol de sedatie, duizeligheid en bloeddrukverlaging door propranolol kan versterken.
- Meest voorkomende bijwerkingen: vermoeidheid en duizeligheid (ook kunnen bradycardie, hypotensie, koude extremiteiten, gastro-intestinale klachten en bronchospasmen optreden).
- Zou u propranolol zonder recept willen proberen?
Propranolol
Dosering
Verpakking
Gratis verzending (via Standaard Luchtpost) bij bestellingen boven € 172,19
Korte beschrijving
- In apotheken, ziekenhuizen en via online apotheken verkrijgbaar; in de meeste landen is propranolol op recept (Rx) maar wetgeving verschilt en in sommige apotheken of online winkels kan het zonder recept beschikbaar zijn.
- Propranolol wordt gebruikt bij hypertensie, angina pectoris, hartritmestoornissen, migraineprofylaxe, essentiële tremor, angstklachten, thyreotoxicose en infantiele hemangiomen; het is een niet-selectieve beta-blokker die β1- en β2-receptoren blokkeert en zo hartfrequentie, contractiliteit en sympathische activiteit vermindert.
- De gebruikelijke doseringen variëren per indicatie: hypertensie 40 mg 2–3×/dag (tot 320 mg/dag), angina 40–80 mg 2–3×/dag, ritmestoornissen initial 10–30 mg 3–4×/dag, migraineprofylaxe 80–160 mg/dag, essentiële tremor 40 mg 2×/dag (op te titreren tot 320 mg/dag), angst 10–40 mg tot 3×/dag; voor infantiele hemangiomen 1–3 mg/kg/dag in gedeelde doses onder specialistisch toezicht.
- Toedieningsvormen: filmomhulde tabletten (10–160 mg), langwerkende capsules/retard (60–160 mg), orale oplossing/siroop, en injecteerbare oplossing voor IV-gebruik.
- Begin van werking: orale directe formulering merkbaar binnen ongeveer 30–60 minuten, piekconcentraties na 1–4 uur; intraveneuze toediening werkt binnen enkele minuten.
- Werkingsduur: directe tabletten houden doorgaans 6–12 uur aan afhankelijk van dosis; langwerkende formuleringen kunnen eenmaal daags tot ~24 uur werkzaam zijn; IV-effect is korter maar snel inwerkt.
- Alcoholwaarschuwing: vermijd of beperk alcoholgebruik omdat alcohol de sedatie, duizeligheid en bloeddrukverlaging door propranolol kan versterken.
- Meest voorkomende bijwerkingen: vermoeidheid en duizeligheid (ook kunnen bradycardie, hypotensie, koude extremiteiten, gastro-intestinale klachten en bronchospasmen optreden).
- Zou u propranolol zonder recept willen proberen?
Top producten
Basic Propranolol Information
- INN (International Nonproprietary Name): Propranolol
- Brand names available in Netherlands: Inderal, Anaprilin, Avlocardyl
- ATC Code: C07AA05
- Forms & dosages: Tablets (10 mg, 40 mg, 80 mg, 160 mg), prolonged-release capsules (60 mg, 80 mg, 120 mg, 160 mg), injectable (1 mg/mL)
- Manufacturers in Netherlands: AstraZeneca, Teva, Pfizer
- Registration status in Netherlands: Prescription Only (Rx)
- OTC / Rx classification: Rx only
Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken
Recente systematische reviews en gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken (RCT’s) van 2022 tot 2025 bevestigen dat propranolol een effectieve behandeling is voor verschillende aandoeningen, zoals migraineprofylaxe, essentiële tremor en infantiele hemangiomen. Meta-analyses hebben aangetoond dat de responspercentages voor migraine vergelijkbaar zijn met andere bètablokkers. Dit is bijzonder voordelig voor patiënten met comorbide angststoornissen. Daarnaast rapporteren Nederlandse cohortgegevens, afkomstig uit registries en HAE-data, dat de dosering voor migraine typisch tussen 80 en 160 mg per dag ligt, terwijl de startdosering voor tremor vaak 40 mg twee keer per dag is.Veiligheidsobservaties (Lareb-opmerkingen)
Een belangrijke aandachtspunten zijn de veiligheidsignalen uit de Lareb-rapportage van 2023 tot 2024, die meldingen omvatten van ernstige bradycardie en hypoglykemie, vooral bij zuigelingen en ouderen. Dit kan optreden na een te hoge dosis of in combinatie met andere cardiovasculaire middelen. Lareb adviseert om farmacovigilantie in acht te nemen bij de start en het verhogen van de dosis, evenals het melden van eventuele bijwerkingen via hun meldformulier. Tegelijkertijd bevestigen gegevens van de Europese Geneesmiddelenautoriteit (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) dat propranolol (ATC C07AA05) als receptgeneesmiddel blijft. Er zijn echter enkele marktobservaties die wijzen op een tijdelijke schaarste van bepaalde retard-strengths (80 en 160 mg). Dit wordt veroorzaakt door productiewijzigingen bij fabrikanten zoals AstraZeneca (Inderal) en andere lokale leveranciers. De conclusie van deze bevindingen benadrukt de hoge bewijskracht voor gebruik van propranolol bij de klassieke indicaties. Het is echter essentieel om veiligheidsmonitoring uit te voeren en een NHG-conforme dosering na te leven in de Nederlandse zorgpraktijk.Klinisch Werkingsmechanisme
Een belangrijke vraag is hoe propranolol precies werkt. Het is een niet-selectieve bètablokker die de effecten van adrenaline en noradrenaline blokkeert op de β1- en β2-receptoren. Dit leidt tot een verlaging van de hartslag, bloeddruk en tremor. In de hersenen vermindert propranolol ook het adrenerge signaal dat fysieke angstverschijnselen – zoals bij prestatiedruk – kan veroorzaken. Wetenschappelijk gezien kan propranolol de bloed-hersenbarrière passeren, wat het effect op centrale symptomen zoals examenvrees en tinnitus verklaart. Propranolol is beschikbaar in verschillende vormen, waaronder tabletten van 10 tot 160 mg, langdurige capsules van 60 tot 160 mg en intraveneuze formuleringen van 1 mg/mL. Dit zorgt ervoor dat het medicijn veelzijdig is in de klinische setting.Reikwijdte Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik
De registraties bij CBG en EMA ondersteunen traditionele indicaties zoals hypertensie, angina pectoris en supraventriculaire aritmieën. Propranolol wordt ook veel gebruikt voor migraineprofylaxe, essentiële tremor, thyreotoxicose en infantiele hemangiomen. In Nederland kent het CBG goedkeuring en EMA-harmonisatie, waarbij de voorschriften plaatsvinden via recept en de NHG-richtlijnen de behandeling bij huisartsen aansteken. Opvallende off-label trends in de periode van 2022 tot 2025 omvatten een toegenomen gebruik voor performance-anxiety en examenvrees. Hierbij worden vaak kortdurende doses van 10–40 mg voor specifieke situaties gebruikt. Het is belangrijk te vermelden dat off-label gebruik altijd informele toestemming van de patiënt vereist en dat monitoring op bijwerkingen essentieel is, zoals de Lareb-alerts voor hypoglykemie bij kinderen. Daarnaast wordt aangeraden om altijd een arts of apotheker te raadplegen bij off-label aanvragen via bronnen zoals Thuisarts.nl en Apotheek.nl. De Zorgverzekeringswet dekt doorgaans medische indicaties, maar voor off-label situaties kunnen aanvullende vragen aan de verzekeraar ontstaan.Doseringsstrategie
NHG-richtlijnen en productinformatie geven duidelijke richtlijnen voor start- en onderhoudsdoseringen. De gebruikelijke richtlijnen voor dosering zijn als volgt: - Voor hypertensie: Begindosering van 40 mg, 2 tot 3 keer per dag, met een maximum van 320 mg per dag. - Voor angina: 40 tot 80 mg, ook 2-3 keer per dag. - Bij migraine ligt de dosering tussen 80 en 160 mg per dag, verdeeld over doses. - Bij essentiële tremor start je met 40 mg twee keer per dag, op te hogen tot 320 mg per dag. - In angstsituaties wordt 10 tot 40 mg vaak voorafgaand aan de gebeurtenis genomen. Een extra opsomming voor dosering bij zuigelingen met hemangiomen is ook van belang, namelijk 1–3 mg/kg/dag verdeeld over 2-3 doses, met specialistische monitoring. Daarnaast zijn er nuttige praktische adviezen: begin bij ouderen met een lagere dosis en controleer hartslag en bloeddruk na 1 tot 2 weken. Bij leverproblemen is het raadzaam om een lagere startdosis te hanteren vanwege het hepatische metabolisme. De timing van inname is cruciaal voor acute prestatiedruk. Propranolol moet idealiter 30 tot 60 minuten voor de gebeurtenis worden ingenomen. Als de behandeling moet worden gestopt, is afbouwen aanbevolen om rebound-tachycardie te voorkomen.Interactieoverzicht
Interacties met voeding
Bij het gebruik van propranolol is het belangrijk om op te letten bij bepaalde voedingsmiddelen en alcohol. Hoewel voeding de absorptie slechts minimaal beïnvloedt, zijn er enkele aandachtspunten:
- Alcohol: Het gelijktijdig gebruik van propranolol en alcohol kan leiden tot versterkte sedatie en verhoogde orthostatische hypotensie.
- Roken: Het roken van tabak versnelt het metabolisme van propranolol via CYP-inductie, wat op zijn beurt de effectiviteit van de medicatie kan beïnvloeden.
Het is bovendien essentieel om te realiseren dat interacties met andere geneesmiddelen groter kunnen zijn. Bijvoorbeeld:
- Negatieve chronotropica zoals calciumantagonisten (bijvoorbeeld verapamil en diltiazem) en digoxine verhogen het risico op bradycardie en AV-blok.
- Van combinatie met andere antihypertensiva is bekend dat deze hypotensie kan verergeren.
- Bij combinatie met antidepressiva en benzodiazepines, zoals oxazepam, moet extra aandacht zijn voor sedatie.
Bij diabetici kan propranolol de symptomen van hypoglykemie maskeren, en bij gebruik met clonidine is een stop-opvang-protocol noodzakelijk. Apothekers bij Apotheek.nl en Lareb controleren altijd de medicatieoverzichten en rapporteren meldingen van combinaties met chemotherapie en anti-arrhythmica.
Te vermijden geneesmiddelcombinaties
Een aantal interacties bij het gebruik van propranolol zijn klinisch relevant. Het is cruciaal om te weten welke geneesmiddelen te vermijden:
- Calciumantagonisten: Vermijd combinatie met verapamil of diltiazem.
- Digoxine: Dit kan het risico op hartproblemen verhogen.
- Antihypertensiva: Sommige antihypertensiva kunnen de effectiviteit van propranolol beïnvloeden.
- CYP-interacties: Geneesmiddelen die het metabolisme van propranolol beïnvloeden kunnen leiden tot te hoge of te lage doseringen.
Zorg voor goed overleg met de apotheker en huisarts om ongewenste effecten te minimaliseren en de therapeutic compliance te waarborgen.
Analyse van patiëntervaringen
Enquêtegegevens (Consumentenbond)
Uit enquêtes en online reviews, zoal die van de Consumentenbond tussen 2022 en 2025, blijkt dat ervaringen met propranolol gemengd zijn. Veel patiënten waardeerden de effecten, zoals:
- Vermindering van tremor en prestatiedruk bij een dosering van 10–40 mg.
- Een verbeterde migrainefrequentie met 80–160 mg per dag.
Toch waren er ook klachten over bijwerkingen zoals vermoeidheid, gewichtstoename en slaapstoornissen. Forums op Thuisarts.nl en apotheekreviews wijzen op het snelle effect bij examenvrees, vaak binnen 30 tot 60 minuten. Bijwerkingen, zoals die van propranolol 10 mg en 40 mg, en problemen bij autorijden of sporten worden regelmatig genoemd. Patiënten krijgen vaak het advies om de eerste doses thuis te testen en niet te autorijden bij duizeligheid.
Forumtrends (Thuisarts.nl)
Een terugkerend thema in de Thuisarts.nl forums is de toegankelijkheid van medicijnen. Veel patiënten ervaren moeite met het verkrijgen van propranolol buiten reguliere apotheekketens zoals Kruidvat of Etos, waar receptplichtige propranolol niet te koop is. Veel vragen richten zich op "propranolol kopen" of "propranolol bestellen online". Apothekers waarschuwen voor illegale online aankopen. De dekking door zorgverzekeraars is vaak bepalend voor therapietrouw. Adviezen over correct gebruik en beschikbare alternatieven zijn dan ook cruciaal.
Distributie- en prijslandschap
Apotheek.nl versus lokale apotheken
Propranolol is in Nederland verkrijgbaar als receptplichtig geneesmiddel via zowel apotheekketens als zelfstandige apotheken. Apotheek.nl biedt uitgebreide informatie over beschikbaarheid en eventuele substitutie. Merknamen zoals Inderal (AstraZeneca) en lokale generieke varianten (Propranolol Accord, Teva propranolol) dragen bij aan prijsvariaties.
Hoewel het niet is toegestaan om propranolol via winkels zoals Kruidvat en Etos te kopen, blijven deze zoekopdrachten, zoals "propranolol kopen Kruidvat," populair. Vergoeding door verzekeraars onder de Zorgverzekeringswet is vaak mogelijk, maar verschilt per verzekeraar en de indicatie, vooral bij off-label gebruik.
Vergoeding door de verzekering
Onder de Zorgverzekeringswet kunnen medische indicaties voor propranolol doorgaans gedekt zijn door de basisverzekering. Bij een vergoeding zijn er variaties afhankelijk van de verzekeraar. Dit kan een grote impact hebben op de therapietrouw van patiënten. De markt toont druk op generieke API-leveranciers en er zijn tijdelijke schaarsteproblemen met bepaalde vormen van de medicatie. Apotheken adviseren alternatieve merken en controleren de CBG/EMA-herregistraties bij leveringsproblemen.
Alternatieve opties
Vergelijkingstabel
Bij het overwegen van alternatieven voor propranolol zijn er verschillende beschikbare opties. De vergelijking komt neer op:
| Medicijn | Type | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| Propranolol | Niet-selectief | Effectief voor migraine, tremor, angst | Risico op bronchospasme, hypoglykemie |
| Metoprolol | β1-selectief | Betere optie bij COPD/asthma | Beperkter bij andere indicaties |
Voor- en nadelen
De keuze voor propranolol of een alternatief zoals metoprolol of atenolol kan afhankelijk zijn van specifieke patiëntprofielen. Voordelen van propranolol zijn een brede beschikbaarheid als zowel short- als prolonged-release, zoals Inderal LA. Nadelen zijn onder meer een aanzienlijke kans op bijwerkingen, vooral bij patiënten met astma en diabetes.
Main criterium is ook de behandeling van examenvrees; lage doses propranolol van 10–40 mg kunnen snel effect hebben. Benzodiazepinen zijn ook een optie, maar zij komen met verslavingsrisico’s. Het is altijd verstandig om ook non-farmacologische opties in overweging te nemen, zoals cognitieve gedragstherapie voor angst.
Regelgevende status (CBG, EMA)
Europese en Nederlandse registratie
Propranolol is goedgekeurd door de EMA en geregistreerd in Nederland via het CBG als Rx-product onder het ATC-code C07AA05. De productinformatie bevat indicaties en doseringen, met bekende vormen van 10 tot 160 mg tabletten en de 60-160 mg prolonged-release capsule.
Belangrijke labeling- en safety-updates
Veiligheidssignalen en updates van het CBG en de EMA zijn cruciaal voor artsen en apothekers, vooral bij pediatrische doseringen voor bepaalde aandoeningen zoals hemangioma. Waarschuwingen voor bijwerkingen zoals bradycardie en hypoglykemie zijn belangrijk voor alle voorschrijvers. Daarnaast is het verkopen van propranolol zonder recept in Nederland niet toegestaan, en moeten patiënten altijd voorzichtig zijn met online aankopen.
Geconsolideerde FAQ
Praktische vragen door zorgverleners en patiënten
Bij het gebruik van propranolol komen vaak vragen naar voren, zowel van zorgverleners als van patiënten. Hier zijn enkele veelgestelde vragen met korte, informatieve antwoorden.
Hoe snel werkt propranolol? - Bij orale dosering van 10–40 mg begint het meestal binnen 30–60 minuten.
Hoe lang werkt propranolol 10 mg? - De immediate-release formulering werkt enkele uren, terwijl de retardformulering tot 24 uur kan aanhouden.
Is propranolol verslavend? - Nee, propranolol houdt geen afhankelijkheid in, maar er is een risico op ontwenningsverschijnselen bij abrupt stoppen, wat bekend staat als rebound-effect.
Is propranolol een bloedverdunner? - Nee, propranolol functioneert niet als een bloedverdunner.
Mag je autorijden onder invloed van propranolol? - Dit is toegestaan, mits er geen duizeligheid of sedatie optreedt. Het is aan te raden om de eerste doses thuis te testen.
Wat te doen tijdens zwangerschap? - Overleg met een arts is cruciaal. Soms kan propranolol onder specialistisch toezicht worden voorgeschreven.
Hoeveel propranolol is nodig voor angst? - Voor performance-anxiety kan 10–40 mg 30–60 minuten vooraf worden ingenomen. Chronische angst vereist vaak een differentiële diagnose en andere behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie (CBT).
Wat als er een overdosis optreedt? - Symptomen kunnen bradycardie, hypotensie en bronchospasme zijn. Acute medische behandeling is nodig.
Voor meer informatie zijn er locatie-specifieke bronnen zoals Apotheek.nl, Thuisarts.nl en Lareb. Voor vergoeding en regulaties kunnen de Zorgverzekeringswet en CBG/EMA geraadpleegd worden.
Visuele gids
Aanbevolen infographics voor klinieken
Klinieken kunnen profiteren van verschillende visuele hulpmiddelen om de behandeling met propranolol te ondersteunen:
1) Een doseringstabel per indicatie, waarin start- en titratiedosen en de maximale dagelijkse dosis van 320 mg worden vermeld. Dit omvat zowel immediate- als retardformuleringen in doseringen van 10, 20, 40, 80 en 160 mg, evenals prolonged-release 60–160 mg.
2) Een veiligheidsflowchart waarmee contra-indicaties en de monitoring van hartslag en bloeddruk worden weergegeven. Deze flowchart bevat ook waarschuwingen over hypoglykemie.
3) Informatie over de timing voor prestatieangst, namelijk dat medicatie 30–60 minuten voor de prestatie moet worden ingenomen.
Checklist voor patiënten
Patiënten kunnen een checklist gebruiken om ervoor te zorgen dat ze goed omgaan met hun medicatie:
- Controleer medicatie bij de apotheek op Apotheek.nl.
- Draag een medicatiekaart bij je.
- Test de eerste dosis altijd thuis.
- Als er duizeligheid optreedt, autorijd dan niet.
- Meld ernstige bijwerkingen bij Lareb.
Een quick-reference voor apotheken kan ook nuttig zijn, met merk- en generieke switches zoals Inderal en Propranolol Accord. Bij kinderen en tijdens zwangerschap zijn voorzorgsmaatregelen essentieel.
Visuele hulpmiddelen kunnen therapietrouw en veiligheid verhogen, en ondersteunen de NHG-richtlijnen en communicatie met apothekers.
Opslag en transport
Apothekersinstructie
Propranolol moet altijd correct worden opgeslagen:
- Bewaartemperatuur onder 25°C.
- Bescherm tegen licht en vocht.
- Bewaart in de originele verpakking om hygroscopische excipients te beschermen.
Bij transport geldt dat propranolol als niet-gefractioneerde Rx-medicatie zonder koeling vereist, kan worden vervoerd. Apothekers dienen bij uitgifte ook advies te geven over houdbaarheid en medicijnetiketten te controleren.
Patiëntenadvies voor thuis
Voor langdurige reizen is het verstandig om medicijnen in de originele verpakking mee te nemen, met een voldoende voorraad. Controleer altijd de vergoedingen volgens de Zorgverzekeringswet en buitenlandse voorschriften.
Bij pediatrische vloeibare vormen (5 mg/mL, 10 mg/mL) zijn nauwkeurige doseerhulpmiddelen en koelkastadvies volgens de fabrikant belangrijk. Let ook op alternatieve merken wanneer er tekorten zijn, zoals Inderal versus generieke opties. Patiënten mogen geen propranolol kopen bij winkels zoals Etos of Kruidvat; alleen via een recept bij de apotheek is toegestaan.
Richtlijnen voor correct gebruik
Start, monitoring en afbouw
Het starten met propranolol gebeurt het beste met een lage dosis, die afhankelijk is van de indicatie en leeftijd van de patiënt:
- Meet hartfrequentie en bloeddruk na 1–2 weken.
- Bij ouderen of leverpatiënten is een lagere startdosis aan te raden.
- Monitoring omvat het controleren op symptomen van bradycardie, hypotensie, bronchospasme en hypoglykemie (voor diabetici).
De afbouw moet geleidelijk verlopen over een periode van dagen tot weken om rebound-hypertensie en angst te voorkomen. Voor patiënten is het cruciaal om de werking, bijwerkingen (zoals bij propranolol 10 mg en 40 mg) en interacties (bijvoorbeeld met alcohol en roken) uit te leggen.
Voor uitgebreide patiënteneducatie kan Thuisarts.nl en Apotheek.nl geraadpleegd worden voor leaflets. Bij ernstige bijwerkingen moet contact opgenomen worden met Lareb. Apothekers adviseren over het gebruik van dispensers en controleren vergoeding onder de Zorgverzekeringswet.
Bij vragen over "propranolol kopen online" dient men gewaarschuwd te worden voor niet-Rx bronnen.
Klantbeoordelingen
Ik gebruik Inderal LA 160 mg voor migrainepreventie en merkte na een paar maanden duidelijk minder hoofdpijn. De langdurige werking is fijn omdat ik maar één keer per dag hoef te slikken. Wel merk ik af en toe wat sufheid in de ochtend maar dat is acceptabel gezien het resultaat. Bestelling en levering waren snel.
Ik heb besloten geen propranolol te gebruiken omdat ik astma heb en in de bijsluiter staat dat bronchospasmen een risico zijn bij deze niet-selectieve bètablokker. De klantenservice van de apotheek gaf duidelijk advies en de informatie over contra-indicaties zoals astma en ernstige bradycardie was compleet. Ik waardeer dat ze dit zonder oordeel uitlegden voordat ik een bestelling zou plaatsen.