Domperidon

Doseringsstrategie

Algemene dosering (NHG-richtlijnen)

Wanneer het gaat om de dosering van domperidon, geven NHG- en apothekersrichtlijnen duidelijke richtlijnen.

Voor volwassenen gilt een maximale dosering van 10 mg drie keer per dag, met een absoluut maximum van 30 mg per dag. Het advies is om dit voor de kortst mogelijke duur te gebruiken. Voor een beter effect op de maaglediging wordt het aangeraden om de medicatie vóór de maaltijden in te nemen. Bij oudere patiënten of patiënten met een verhoogd cardiaal risico kan het verstandig zijn om een lagere dosering of alternatieven te overwegen.

Kinderen ouder dan 12 jaar of zwaarder dan 35 kg hebben specifieke doseringen die volgen uit de productinformatie. Dit betreft vaak een suspensie of druppels van 1 mg/mL.

Dosering per aandoening

Voor verschillende aandoeningen is de dosering als volgt:

• Acute misselijkheid/braken: 10 mg drie keer per dag voor een kortdurende kuur.
• Dyspepsie: 10 mg twee tot drie keer per dag, ook voor een kortdurende kuur.
• Lactatie (off-label): veel richtlijnen adviseren om voorzichtig te zijn en een lagere dosering met strikte monitoring te overwegen, gezien er geen eenduidig veiligheidsprofiel bestaat.

Praktisch advies is om bij het gebruik van domperidon altijd de interacties te controleren, vooral met CYP3A4-remmers. Ook is het belangrijk om lever- en nierfunctie in de gaten te houden. Indien symptomen zoals duizeligheid, syncope of hartkloppingen zich voordoen, is het raadzaam om te stoppen. Apothekers kunnen productinformatie verstrekken (Apotheek.nl), en de NHG- en CBG-richtlijnen geven waardevolle dosislimieten.

Veiligheidsprotocollen

Contra-indicaties

Bij het voorschrijven van domperidon moet men rekening houden met diverse contra-indicaties. Deze omvatten:

• Bekende QT-verlenging;
• Bradycardie;
• Hartfalen;
• Gelijktijdig gebruik van sterke CYP3A4-remmers zoals ketoconazol of bepaalde macroliden;
• Hypokaliëmie of hypomagnesiëmie.

Voor zwangere vrouwen en tijdens de borstvoeding moet men extra voorzichtig zijn. Vooral lactatiegebruik kent geen eenduidig veiligheidsprofiel, volgens het NHG en Thuisarts.

Bijwerkingen (Lareb-waarschuwingen)

Lareb heeft een aantal bijwerkingen geregistreerd. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn onder andere droge mond en buikklachten. Minder frequent kunnen symptomen zoals Parkinsonisme-achtige effecten en extrapiramidale klachten optreden. In zeldzame gevallen kunnen ernstige bijwerkingen zoals QT-verlenging, ventriculaire aritmie, syncope en soms fatale gevolgen optreden.

Patiënten moeten goed geïnformeerd worden. Bij het optreden van duizeligheid, hartkloppingen of flauwvallen dient men direct te stoppen met domperidon en cardiologisch onderzoek te overwegen. Voor actuele waarschuwingen kunnen Apotheek.nl en CBG-updates raadpleging vereisen.

Interactieoverzicht

Interacties met voeding

Alcohol, in het bijzonder wijn en champagne, kan de centrale bijwerkingen van domperidon versterken, zoals duizeligheid en sedatie. Daarnaast is het belangrijk om alcoholconsumptie tijdens de behandeling te vermijden vanwege de verhoogde cardiale risico’s.

Bovendien kunnen grote maaltijden de opname van domperidon vertragen. Het drinkmokelijke advies is om de medicatie voor de maaltijden in te nemen.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Een aantal belangrijke interacties moet in acht worden genomen:

• Sterke CYP3A4-remmers zoals ketoconazol en claritromycine verhogen de domperidonniveaus en het QT-risico;
• Andere medicatie die QT-verlenging kan veroorzaken, zoals sommige anti-aritmica en antipsychotica, vormt een cumulatief risico;

Metoclopramide heeft een ander werkingsmechanisme en bijwerkingenprofiel. Combinaties van domperidon en metoclopramide zijn dan ook niet gebruikelijk. Neem de tijd om medicatielijsten bij uw apotheek te controleren en gebruik interactiecheckers zoals die van Apotheek.nl of G-Standaard.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Uit de enquêtes van de Consumentenbond en online reviews blijkt dat ervaringen met domperidon variabel zijn. Vele gebruikers melden een snelle vermindering van misselijkheid, maar er zijn ook zorgen over bijwerkingen en onduidelijke communicatie van verkopers. De vraag naar “domperidon bestellen” en “domperidon kopen zonder recept” neemt online toe, wat apothekers bezorgd maakt.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Op forums zoals Thuisarts.nl en borstvoedingsfora zijn herkenbare thema’s te vinden. Moeders die domperidon gebruiken voor het stimuleren van melkproductie delen verschillende ervaringen en bijwerkingen. NHG en Thuisarts adviseren altijd een consult bij de huisarts en benadrukken het belang van veiligheidsmonitoring. Apothekers wijzen erop dat zelfstandig gebruik zonder recept niet verstandig is.

Verschillende consumenten rapporteren effect binnen enkele dagen, maar ook klachten als slaapstoornissen, hartkloppingen en neurologische symptomen komen voor.

Distributie- en prijslandschap

Bij de verstrekking van domperidon in Nederland is er een duidelijke verdeling tussen Apotheek.nl en lokale apotheken. De meeste mensen krijgen domperidon van apotheken, bijvoorbeeld via Apotheek.nl of andere lokale apotheken. OTC-verkopen van Rx-only geneesmiddelen zoals domperidon zien we echter zelden bij ketens zoals Etos of Kruidvat. Deze winkels verwijzen vaak naar informatie in plaats van daadwerkelijke verkoop zonder recept.

Generieke varianten, zoals Domperidon Accord en Domperidon Teva, concurreren met het merk Motilium. De prijzen voor domperidon variëren afhankelijk van apotheek en verzekeringsregeling, wat een belangrijke factor is voor patiënten die deze medicatie nodig hebben.

Vergoeding door de verzekering

Volgens de Zorgverzekeringswet vergoeden zorgverzekeraars geneesmiddelen alleen bij specifieke indicaties en met een doktersvoorschrift. Voor domperidon dat off-label wordt gebruikt voor lactatie is standaard vergoeding vaak geen optie. Dit kan per verzekeraar verschillen en is meestal afhankelijk van de medische noodzaak. Het is essentieel dat patiënten hierover goed worden geïnformeerd door de apotheek, ook over substitutie en de bijbehorende kosten (FK/FPK-prijzen).

Alternatieve opties

Er zijn verschillende alternatieven voor domperidon bij de behandeling van misselijkheid en andere aandoeningen. Belangrijke opties zijn:

• Metoclopramide: Dit middel werkt krachtiger op het centrale zenuwstelsel, maar heeft een hoger risico op extrapiramidale symptomen (EPS).
• Ondansetron: Een serotonine-antagonist die vooral effectief is bij nausea door chemotherapie.
• Erythromycine: Dit prokineticum wordt soms gebruikt bij ernstige gastroparese.

Voor lactatie zijn er ook niet-farmacologische interventies en metingen beschikbaar. Het is belangrijk om bij gebruik van alternatieven de risico's en voordelen goed af te wegen.

Voor- en nadelen

Domperidon biedt enkele duidelijke voordelen:

• Het werkt periferaal en is effectief tegen dyspepsie.

Echter, er zijn ook nadelen, zoals het cardiaal risico bij bepaalde combinaties en doseringen. Metoclopramide kan effectiever zijn op centraal niveau, maar is ook meer geneigd tot neurologische bijwerkingen. Vooral bij lactatie moet er een zorgvuldige afweging plaatsvinden. Voedingsadviezen van lactatiekundigen zijn vaak de eerste stap. Het is ook raadzaam om NHG-richtlijnen en overleg met apothekers te volgen bij medicatie-interacties.

Regelgevende status

De CBG en EMA beschouwen domperidon als een Rx-only medicijn met gebruiksbeperkingen. Dit houdt in dat het slechts kortdurend en in de laagste effectieve dosis mag worden voorgeschreven, vooral bij patiënten met een verhoogd cardiovasculair risico. De advisering van de EMA uit eerdere herzieningen vormt de basis voor de regels. In Nederland actualiseert het CBG de productinformatie en de labels van domperidon, inclusief waarschuwingsinformatie over prolongatie van het QT-interval.

Praktisch gezien moeten apotheken informatie verstrekken over de beschikbare vormen van domperidon, zoals 10 mg/tablet en 1 mg/mL suspensie, en de maximale dagelijkse dosis van 30 mg. Het is ook goed om patiënten te verwijzen naar Apotheek.nl, Thuisarts.nl en de NHG-richtlijnen.

Geconsolideerde FAQ

• Wat is domperidon? Domperidon (INN: domperidone) is een prokineticum en anti-emeticum.
• Hoe snel werkt het? Bij de meeste patiënten is effect vaak binnen uren tot dagen merkbaar; effect op melkproductie kan enkele dagen nodig hebben.
• Is het veilig bij borstvoeding? Off-label gebruik komt voor; NHG en Lareb adviseren voorzichtigheid en cardiotoezicht bij risicopatiënten.
• Kan ik het zonder recept kopen? In Nederland is dit niet mogelijk; het is een Rx-only medicijn en voorzichtigheid met niet-erkende aanbieders is geboden.
• Moet ik alcohol vermijden? Ja, alcohol kan bijwerkingen verergeren en moet vooral worden vermeden in combinatie met domperidon.
• Wat te doen bij bijwerkingen? Bijwerkingen en klachten moeten gemeld worden aan Lareb en medisch beoordeeld worden door een professional.

Visuele gids

Een praktische checklist voor patiënten is erg nuttig:

• Pictogram 1: Indicatie — gebruik bij misselijkheid/dyspepsie (kortdurend).
• Pictogram 2: Dosering — 10 mg/tablet, maximaal 30 mg per dag, in te nemen vóór maaltijden.
• Pictogram 3: Waarschuwing — geen sterke CYP3A4-remmers gelijktijdig gebruiken.
• Pictogram 4: Rode vlaggen — duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen; stop en neem contact op met huisarts of SEH.
• Pictogram 5: Borstvoeding — overleg essentieel, geen automatische aanbeveling.

Deze visuele hulpmiddelen kunnen eenvoudig geïntegreerd worden in apotheekfolders of patiënteninformatie en kunnen helpen om risico's en gebruiksaanwijzingen snel communiseren.

Opslag en transport

Domperidon moet bewaard worden volgens specifieke richtlijnen:

• Bij kamertemperatuur, beschermd tegen licht (suspensies in amberflessen).
• Tabletten in droge, donkere omstandigheden bewaren; buiten bereik van kinderen houden.
• Online verkooppunten zoals Apotheek.nl moeten de juiste bewaartransportdocumentatie tonen.

Apotheken hoeven geen strikte koudeketen te hanteren, maar transportcondities zijn cruciaal bij orale suspensies. Bij aflevering altijd de houdbaarheidsdatum controleer en bewaaradvies op etiket geven.

Richtlijnen voor correct gebruik

• Voorschrijfpraktijk: Volg NHG-richtlijnen en CBG/EMA-beperkingen; documenteer indicatie en behandelduur.
• Apotheekinterventie: Controleer medicatiehistorie op interacties en informeer patiënten over bijwerkingen en symptomen.
• Patiëntcommunicatie: Zorg voor duidelijke instructies op het etiket, inclusief gebruik vóór maaltijden en bijwerkingen uitleggen.
• Specifiek bij borstvoeding: Alleen voorschrijven na zorgvuldige afweging; overweeg lactatiekundige hulp en monitor cardiologische risico’s.