Danocrine

Basisinformatie over Danocrine

• Internationale niet-eigendomsnaam (INN): Danazol
• Beschikbare merknaam in Nederland: Danocrine, Cyclomen, Danol
• ATC-code: G03XA01
• Vormen & doseringen: Capsules van 50 mg, 100 mg en 200 mg
• Fabrikanten in Nederland: Sanofi, Pfizer, Aspen
• Registratiestatus in Nederland: Geregistreerd voor endometriose, fibrocystische borstziekte en hereditair angio-oedeem
• OTC / Rx-classificatie: Alleen op recept (Rx)

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Recente literatuur van 2022 tot 2025 toont aan dat er duidelijke verschuivingen plaatsvinden in de behandeling van endometriose. Het gebruik van danazol als eerste-lijnsbehandeling neemt af, terwijl de voorkeur verschuift naar GnRH-agonisten en antagonisten zoals relugolix en elagolix.

Een andere opvallende bevinding zijn de gerichte rapportages over leverfunctiestijgingen en thrombo-embolische bijwerkingen. Europese registratiestudies en nationale datasets wijzen op een gebrek aan gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT) na 2015; veel bewijs komt uit cohortanalyses en registraties.

Belangrijke Resultaten

Specifieke meldingen in Nederland via Lareb leggen de nadruk op androgenische effecten zoals acné en hirsutisme, alsook op veranderingen in menstruatiepatronen en een zeldzame verhoging van leverenzymen.

Lareb legt in haar adviezen de nadruk op het monitoren van leverwaarden bij behandelingen die langer dan enkele maanden duren. Het is cruciaal om onmiddellijk te stoppen als er ernstige klachten optreden. De herzieningen van de EMA en het CBG adviseren om contra-indicaties zoals zwangerschap, actieve trombose en ernstige leverziekte in acht te nemen, en maken de noodzaak van geïnformeerde toestemming met betrekking tot teratogeniciteit duidelijk.

Veiligheidsobservaties (Lareb-opmerkingen)

Bij de behandeling van hereditair angio-oedeem zijn internationaal gepubliceerde casusseries blijven wijzen op de effectiviteit van danazol bij onderhoudsdosering, hoewel specialisten voorzichtigheid blijven betrachten met betrekking tot bijwerkingen en interacties. Dit heeft geleid tot verbeterde lijnnormen voor gebruik, gebaseerd op recente gegevens.

Het totale veiligheidsprofiel van danazol vereist voortdurende evaluatie en monitoring, met de nadruk op de identificatie van potentiële risico's, waaronder hormoongerelateerde bijwerkingen zoals gewichtstoename en stemveranderingen. Het is ook essentieel dat patiënten goed worden geïnformeerd over het gebruik van dit medicijn en de bijbehorende risico's, zoals het verhogen van leverenzymen en trombose.

Al met al is het van groot belang om aandacht te besteden aan deze bevindingen en deze in de praktijk te integreren, zodat patiënten de best mogelijke zorg kunnen ontvangen.

Interactieoverzicht

Interacties met voeding

Bij het gebruik van danazol (handelnaam: Danocrine) zijn er enkele belangrijke interacties om rekening mee te houden.

Hoewel voedingsinteracties beperkt zijn, is alcoholgebruik een punt van aandacht. Het verhoogt de leverstress, dus het is verstandig om alcohol te beperken.

Belangrijke geneesmiddelinteracties omvatten:

• Warfarine: kan leiden tot versterkte anticoagulatie; regelmatig INR-meting is cruciaal.
• Ciclosporine: kan leiden tot verhoogde serumspiegels van ciclosporine.
• Insuline: kan de behoefte aan insuline veranderen, vooral bij diabetespatiënten.

Bovendien kan de combinatie met oestrogene behandelingen farmacodynamische conflicten veroorzaken.

Het gelijktijdig gebruik van danazol met geneesmiddelen die trombose bevorderen, moet vermeden worden. Ook bij corticosteroïden is voorzichtigheid geboden.

CYP-remmers of -inductoren kunnen de blootstelling aan danazol veranderen. Het is altijd raadzaam om contact op te nemen met de lokale apotheek (bijvoorbeeld Apotheek.nl) voor een interactiecheck.

Bij het starten of stoppen met danazol is communicatie met de behandelend arts en apotheek essentieel. Hercontrole van medicatie volgens NHG-advies en labmonitoring van INR en leverenzymen zijn cruciaal.

Patiënten moeten geïnformeerd worden over tekenen van overanticoagulatie, zoals bloeding, en sobre veranderingen in suikerwaarden bij diabetes.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

De interacties van danazol met andere medicijnen zijn complex en verdienen aandacht.

Het is belangrijk om bij het voorschrijven van danazol te letten op de combinatie met andere geneesmiddelen die de werking kunnen beïnvloeden.

Specifieke geneesmiddelen die speciaal vermeden moeten worden zijn onder andere:

• Anticoagulantia zoals warfarine, vanwege het verhoogde risico op bloedingen.
• Ciclosporine, omdat dit de niveaus in het bloed kan verhogen.
• Geneesmiddelen die de insulinebehoefte wijzigen, kunnen complicaties voor diabetespatiënten opleveren.

Daarnaast moet men voorzichtig zijn met corticosteroïden en andere drugs die invloed hebben op de bloedstolling.

Bij het samenstellen van een behandelplan is het cruciaal om alle middelen die de patiënt gebruikt in kaart te brengen om mogelijke risico's te minimaliseren.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens

Uit consumentenonderzoeken, zoals die van de Consumentenbond, komen gemengde ervaringen naar voren met danazol.

Veel vrouwen melden dat ze aanzienlijke reductie van symptomen ervaren bij aandoeningen als endometriose of fibrocystische borstziekte.

Toch zijn er ook vele die stoppen, vooral door bijwerkingen zoals gewichtstoename, acne, en stemverandering dan wel leverklachten.

Een belangrijke bevinding was dat de tevredenheid met de behandeling vaak direct samenhangt met het verwachtingsmanagement en de monitoring.

Onvrede kwam vaak voort uit een gebrek aan informatie over teratogeniciteit en bijwerkingen.

Forumtrends

Online fora, zoals Thuisarts.nl, laten een breed scala aan discussie zien over cosmetische bijwerkingen en de langetermijneffecten op vruchtbaarheid.

Veel gebruikers vragen naar de effecten van stoppen met danazol; volgens productinformatie kan de vruchtbaarheid binnen 2-3 maanden herstellen na het stoppen.

Er is een duidelijke oproep van patiënten voor betere begeleiding vanuit apothekers en huisartsen, zoals aanbevolen door Apotheek.nl en de NHG.

Bovendien wordt patiënten aangemoedigd om bijwerkingen te rapporteren aan Lareb, wat bijdraagt aan het inzicht in zeldzame reacties en beïnvloedt landelijke waarschuwingen.

Distributie- en prijslandschap

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Danazol is een receptplichtig medicijn en kan verkregen worden via ziekenhuisapotheken en openbare apotheken.

Op Apotheek.nl zijn zowel generieke als merkvarianten van danazol beschikbaar, zoals Danocrine en Cyclomen.

Het aanbod tussen verschillende apotheken kan echter verschillen. Sommige huisapotheken bieden generieke capsules aan in diverse doseringen, terwijl de marktvoorraden kunnen variëren.

De grotere apotheekketens en zorgverleners verwijzen altijd naar reguliere apotheken voor de aankoop.

Vergoeding door de verzekering

De vergoeding van danazol onder de Zorgverzekeringswet hangt af van de indicatie, beleidsregels en eventuele preferentiecontracten binnen het farmacieformularium.

Medische motivering is vaak vereist voor langdurig gebruik, bijvoorbeeld bij hereditair angio-oedeem.

De prijzen van danazol kunnen verschillen per fabrikant en aflevering; generieke versies zijn meestal goedkoper.

Sommige zorgverzekeraars vereisen dat patiënten een verwijzing of machtiging aanvragen.

Alternatieve opties

Vergelijkingstabel

Als het gaat om behandelingen voor endometriose en gerelateerde borstklachten, zijn er verschillende alternatieven voor danazol.

Voorbeelden zijn:

• GnRH-agonisten zoals leuprolide en goserelin.
• GnRH-antagonisten zoals relugolix en elagolix.
• Progestagenen zoals medroxyprogesteron.
• Hormonale anticonceptiva.

Voor- en nadelen

De voordelen van GnRH-antagonisten zijn effectieve pijnbestrijding met vaak minder androgenische bijwerkingen.

De nadelen zijn onder meer de kosten, hypo-oestrogene bijwerkingen, en mogelijk botverlies bij langdurig gebruik.

Leuprolide of goserelin zijn krachtige middelen maar vereisen add-back therapie. Progestagenen en orale anticonceptiva zijn minder toxisch en ook goedkoper; echter, ze zijn soms minder effectief bij ernstige gevallen.

Voor hereditair angio-oedeem zijn moderne therapieën, zoals C1-esteraseremmer substitutie, ook alternatieven.

Danazol blijft een optie voor onderhoud bij zorgvuldig geselecteerde patiënten, maar met aandacht voor bijwerkingen.

Het maken van een keuze moet altijd in samenspraak met een apotheker en specialist plaatsvinden, waarbij effectiviteit, bijwerkingen en kosten centraal staan.

Regelgevende status (CBG, EMA)

Danazol (INN danazol, ATC G03XA01) heeft registratie in enkele EU-landen. Het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) verstrekken essentiële richtlijnen met betrekking tot indicaties, contra-indicaties en voorschrijvingen. In Nederland is de beschikbaarheid van danazol sterk afhankelijk van de marktintroductie en specifieke registraties. Het is cruciaal dat artsen de CBG-registratiedatabase en de website Apotheek.nl raadplegen voor actuele informatie over registratie en leverbaarheid. Regulators leggen de nadruk op de teratogeniciteitswaarschuwingen, de noodzaak van levermonitoring en het risico op thrombose dat in de productinformatie is opgenomen. Voor voorschriften is het van belang om te zorgen voor bewijs van geïnformeerde toestemming en te documenteren waarom alternatieve behandelingen niet geschikt zijn. Bij langdurige behandeling is het noodzakelijk om periodiek de situatie te herbeoordelen en bijwerkingen te rapporteren aan het Lareb. Rapportages aan CBG/EMA kunnen leiden tot herzieningen van de bijsluiter of beperkingen. Vanwege de verplichte Rx-status mogen apothekers danazol niet vrij verkopen via winkels zoals Etos of Kruidvat; de verkoop is uitsluitend toegestaan via gediplomeerde apotheken.

Geconsolideerde FAQ

Veelgestelde klinische vragen

Vragen en zorgen over danazol komen vaak voor. Een veelgestelde vraag is of danazol veilig is tijdens een poging tot zwangerschap. Het antwoord is nee, het is een absolute contra-indicatie tijdens de zwangerschap; het is aan te raden om de therapie te stoppen en een zwangerschapstest uit te voeren voordat met het medicijn wordt begonnen. Symptoomverbetering na gebruik van danazol wordt meestal binnen weken waargenomen, terwijl de vruchtbaarheid 2 tot 3 maanden na het stoppen van de medicatie herstelt. Ook is het belangrijk om leverwaarden te laten controleren; baselinemetingen en periodieke controles zijn nodig bij behandeling van meer dan enkele weken. Bijwerkingen zoals duizeligheid of acne kunnen meestal worden beheerd, maar het is belangrijk om per symptoom te beoordelen of er invloed op het dagelijks leven is. De vergoeding van danazol door zorgverzekeraars hangt af van de indicatie en de specifieke polis, dus het is raadzaam om dit goed na te gaan. Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Lareb en de eigen apotheek. Voor patiënten die op zoek zijn naar praktische adviezen, is Thuisarts.nl een nuttige bron.

Patiëntervaringsvragen

Patiënten vragen vaak naar hun ervaringen met danazol en hoe ze met bepaalde situaties moeten omgaan. Het is essentieel dat zij goed geïnformeerd zijn over hun behandeling en de noodzaak van regelmatig contact met hun zorgverlener om eventuele bijwerkingen tijdig te melden. Het is raadzaam om klachten die duiden op ernstige bijwerkingen, zoals geelzucht, ademhalingsmoeilijkheden of beenzwelling, direct te bespreken met een arts. Aangezien de respons op de medicatie kan variëren, is het belangrijk dat patiënten ook vragen over de vertraging van symptomen en bijwerkingen met hun specialist bespreken. Dit zal helpen om realistische verwachtingen te scheppen.

Visuele gids

Capsuleherkenning en verpakking

De danazol capsules zijn beschikbaar in verschillende doseringen: 50 mg, 100 mg en 200 mg. Ze worden geleverd in blisters of flacons, afhankelijk van de sterkte. Merknamen zoals Danocrine, Cyclomen, en Danol zijn herkenbaar op de bijsluiter en verpakking. Het is altijd raadzaam om de batch- en houdbaarheiddatum te controleren voordat het middel gebruikt wordt. Bij het starten van de behandeling is het aan te raden om een labmonitoringschema te volgen, te beginnen met basiswaarden zoals leverenzymen, bilirubine, lipiden, en een zwangerschapstest.

Labmonitoring schema (voorstel)

Voor het labmonitoringschema wordt voorgesteld om bij de start van de medicatie de volgende metingen te laten uitvoeren:

• Baseline: leverenzymen (ALT/AST), bilirubine, lipiden, Hb, INR (als coumarinedosis), zwangerschapstest.
• Vervolg: 4–6 weken na start, daarna elk 3 maanden bij stabiliteit; directe controle bij symptomen.

Documentatie is cruciaal: gebruik alertstickers in het medisch dossier en op het medicatieoverzicht en geef de patiënt printbare instructies met waarschuwingen. Apothekermedewerkers moeten de patiënt informeren bij uitgifte en verwijzen naar Apotheek.nl voor aanvullende illustraties. Voor specialisten is het aan te raden om een visueel protocol in het EPD te implementeren voor automatische herinneringen aan labtrecht.

Opslag en transport

Apotheekrichtlijnen

Bij het opslaan van danazol dienen apotheekrichtlijnen opgevolgd te worden. Het geneesmiddel moet bij een gecontroleerde kamertemperatuur tussen de 15 en 30 °C bewaard worden en beschermd worden tegen vocht en licht. Bewaar het middel in de originele verpakking en noteer eventuele speciale opslagvereisten op apotheeklabels. Bij transport is het belangrijk om te zorgen voor stabiele temperatuurbewaking bij leveringen, zonder dat koeling nodig is.

Patiëntopslaginstructies

Patiënten moeten instructies ontvangen over het veilig opslaan van hun medicatie. Zo moet danazol buiten het bereik van kinderen worden gehouden, niet in de badkamer bewaard worden en dient de uiterste houdbaarheidsdatum regelmatig gecontroleerd te worden. Bij het retourneren van medicijnen is het belangrijk om het farmacotherapeutisch afvalprotocol te volgen. In ziekenhuis- of ketenlogistiek is het van belang om voorraadniveaus bij te houden met behulp van apotheeksoftware om tekorten te voorkomen en bij import is CBG-toestemming en traceerbaarheid vereist.

Richtlijnen voor correct gebruik

Consultatie en informed consent

Bij het voorschrijven van danazol is het belangrijk om indicatie, risico's (zoals teratogeniciteit, leverproblemen, en thrombose) en alternatieven goed te documenteren. Het verkrijgen van geïnformeerde toestemming van de patiënt is cruciaal, evenals het noteren van de vruchtbaarheidssituatie. Zorgverleners moeten duidelijk mondelinge en schriftelijke instructies geven over dosering, wat te doen bij een gemiste dosis, en het belang van bijwerkingen melden. Zo moeten patiënten zich bewuster zijn van symptomen als geelzucht, ademnood of beenzwelling, waarbij ze direct medische hulp moeten zoeken.

Praktische patiëntadviezen

Patiënten dienen voor de start van de behandeling met danazol een zwangerschapstest te doen en gebruik te maken van anticonceptie zowel tijdens de behandeling als 2 tot 3 maanden daarna. Het is essentieel om alcoholinname te beperken en nieuwe medicatie zoals anticoagulantia of insuline te rapporteren. Regelmatige follow-up is vereist, waaronder leverfunctietesten, lipidenmetingen en bloeddrukbewaking. Her-evaluatie na 3 maanden is aan te raden, met het stopzetten van de therapie bij ernstige bijwerkingen. Wijzigingen in de behandeling dienen te worden gedocumenteerd en tijdig aan de zorgverzekeraar gecommuniceerd voor vergoeding.