Cycrin

Basisinformatie Over Cycrin

• INN (Internationale Niet-Eigendomsnaam): Medroxyprogesteron • Beschikbare merknamen in Nederland: Cycrin, Provera, Depo Provera • ATC-code: G03DA02 • Vormen & doseringen: Tabletten (2,5 mg, 5 mg, 10 mg), Injecties (50 mg/mL, 150 mg/mL) • Fabrikanten in Nederland: Wyeth / Pfizer • Registratiestatus in Nederland: Geregistreerd • OTC/Rx-classificatie: Alleen op recept

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Recente studies van 2022 tot 2025 benadrukken belangrijke inzichten over medroxyprogesteronacetaat, ook bekend als Cycrin of Provera. Het gebruik van Cycrin blijkt effectief te zijn voor de bescherming van het endometrium en de behandeling van amenorroe. Met name de orale doseringen van 5–10 mg cyclisch en de intramusculaire depotvormen van 150 mg om de drie maanden tonen consistente effectiviteit aan. Europese cohort- en registratiestudies hebben ook een klein, maar merkbaar verhoogd risico op veneuze trombo-embolie blootgelegd, vooral bij het gebruik van Cycrin in combinatie met oestrogenen. Dit risico is relatief hoger bij langdurig gebruik en bij patiënten met bestaande cardiovasculaire risicofactoren. In Nederland benadrukken rapportages van Lareb vaak meldingen van stemmingsveranderingen en gewichtstoename. Zeldzamere, maar ernstigere meldingen zijn gerelateerd aan leverfunctiestoornissen en visusstoornissen. De NHG-richtlijnen adviseren voor het starten van behandelingen een risicobeoordeling, met speciale aandacht voor cardiovasculaire risico's en familiegeschiedenis van borstkanker. Sterke bewijskracht komt uit gerandomiseerde gecontroleerde trials en grote pharmaco-epidemiologische studies. Verder bevestigt recente monitoring door de EMA de bestaande contra-indicaties en adviseert zij voorzichtigheid bij gecombineerde hormoontherapie. Voor gedetailleerde informatie en richtlijnen is het essentieel om bronnen zoals CBG, EMA en NHG te raadplegen.

Klinisch Werkingsmechanisme

In eenvoudige bewoordingen is Cycrin, ook wel medroxyprogesteronacetaat genoemd, een progestageen dat helpt bij het stabiliseren van het baarmoederslijmvlies. Het reguleert menstruatiebloeding en kan de ovulatie en zwangerschap onderdrukken wanneer het als depot wordt toegediend. Vanuit wetenschappelijk oogpunt bindt medroxyprogesteron aan progesteronreceptoren, zowel in het endometrium als in het centrale zenuwstelsel. Dit remt de oestrogeen-geïnduceerde groei van het endometrium en verandert de consistentie van het cervicale slijm. De hoge affiniteit voor de progesteronreceptor leidt tot veranderingen in genexpressie, wat de secretie en differentiatie van het endometrium bevordert. Wat betreft farmacodynamiek en farmacokinetiek: orale tabletten worden hepatistisch gemetaboliseerd, terwijl depotinjecties een reservoir vormen met gecontroleerde afgifte, normaal gesproken om de drie maanden. Bij behandelingen van endometriumhyperplasie is een cyclische dosering van 5–10 mg gedurende 12–14 dagen per maand gebruikelijk. Voor anticonceptief gebruik wordt 150 mg IM aanbevolen. Bij leverfunctiestoornissen is voorzichtigheid geboden vanwege de hepatische klaring. Dé implicatie is dat het belangrijk is om de patiënten goed te informeren over de dosering en werkingsmechanismen van Cycrin.

Reikwijdte Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik

Cycrin is goedgekeurd voor verschillende indicaties, waaronder de behandeling van amenorroe, abnormale uteriene bloedingen, en de preventie van endometriumhyperplasie bij oestrogeensubstitutie. In Nederland zijn de indicaties opgenomen in de registraties van het CBG en EMA, en worden middelen als Provera en Cycrin op recept in apotheken verstrekt. Ongedocumenteerd gebruik of off-label gebruik van Cycrin omvat de behandeling van pijn veroorzaakt door endometriose, pubertas tarda, en bepaalde palliatieve oncologie-indicaties. Sommige gynaecologen gebruiken laagdrempelige cyclische doseringen voor de bescherming van het endometrium in combinatie met substitutietherapie. Gegevens van 2022 tot 2025 tonen een toename in kortdurend gebruik gericht op procedure-geïnduceerde bloedingstabilisatie en de regulatie van menstruele cycli bij premenopauzale vrouwen. De NHG-rapporten en protocollen binnen ziekenhuizen in Nederland onderstrepen het belang van shared decision-making en risicobeoordeling, vooral voor langdurig gebruik. Verzekeringsdekking volgens de Zorgverzekeringswet dekt doorgaans geregistreerde indicaties, maar anticonceptieve middelen zoals depot-contraceptie kunnen afhankelijk van de polis gedeeltelijk vergoed worden.

Doseringsstrategie

De NHG-richtlijnen en de productinformatie bieden duidelijke instructies voor de dosering. Bij de behandeling van amenorroe of abnormale uteriene bloedingen wordt doorgaans een dosis van 5–10 mg oraal per dag gedurende 5–10 dagen geadviseerd. Ter preventie van endometriumhyperplasie in combinatie met oestrogeensubstitutie is een dagelijkse inname van 5–10 mg gedurende 12–14 dagen per maand gebruikelijk. Voor anticonceptieve doeleinden is het depot van 150 mg iedere drie maanden aanbevolen. Voor procedurematige bloedingscontrole kunnen kortdurende hogere doseringen worden toegepast, altijd onder medisch toezicht. Let op: dosering kan variëren bij leverfunctiestoornissen en is meestal niet geïndiceerd voor kinderen. Oude patiënten vereisen speciale aandacht voor cardiovasculaire en cognitieve bijwerkingen. Bij een gemiste dosis moet de patiënt deze innemen zodra hij eraan denkt, maar niet verdubbelen. Tijdens depotinjecties moet men andere injecteerbare therapieën en immunisaties documenteren volgens lokale richtlijnen.

Veiligheidsprotocollen

Veiligheidschecklists moeten vóór de behandeling uitgevoerd worden om CV-risico's, leverfunctie, borstkanker voorgeschiedenis en zwangerschap uit te sluiten. Absolute contra-indicaties omvatten bekende overgevoeligheid, actuele of eerdere veneuze trombo-embolieen, cerebrovasculaire aandoeningen, ernstige leverziekte, en vermoedelijk of gediagnosticeerde borstkanker. Bijwerkingen zoals borstpijn, hoofdpijn, spotting, gewichtsschommelingen, stemmingsveranderingen en misselijkheid komen vaak voor. Lareb-rapporten geven aan dat stemmingswisselingen en gewichtstoename frequent gemeld worden. Zeldzame, ernstige bijwerkingen zoals leververlet en visusstoornissen vereisen onmiddellijke evaluatie. Monitoring is belangrijk: basaal onderzoek bij aanvang, en evaluatie van leverfuncties bij langdurig gebruik, evenals periodieke beoordeling van psychologische symptomen en tromboserisico. Apotheekadviezen moeten ook alert zijn op de combinatie met oestrogenen, gezien het verhoogde tromboserisico.

Interacties met voeding

Bij het gebruik van Cycrin (medroxyprogesteron) zijn er enkele aandachtspunten met betrekking tot voedingsinteracties. Hoewel het aantal interacties met voeding beperkt is, kunnen sterke CYP3A4-inductoren de effectiviteit van het medicijn verminderen. Dit kan gevolgen hebben voor de plasmaconcentraties en dus voor de therapeutische effectiviteit.

Er zijn geen specifieke voedingsbeperkingen voor Cycrin. Wel is het belangrijk om voorzichtig te zijn met het gelijktijdig gebruik van kruidensupplementen, zoals sint-janskruid, omdat deze het metabolisme kunnen verhogen en de effectiviteit van het medicijn kunnen ondermijnen. Het is daarom raadzaam om dit met een arts of apotheker te bespreken.

Vooral de combinatie met sterke CYP3A4-inductoren zoals rifampicine, fenytoïne en carbamazepine kan ernstige gevolgen hebben. Dit zijn veelvoorkomende medicijnen, en hun gebruik kan de plasmaconcentraties van Cycrin verminderen. Ook antivirale middelen en bepaalde antibiotica kunnen invloed hebben op de werking van Cycrin.

Bij het gebruik van anticoagulantia moet men extra voorzichtig zijn, omdat de interacties het risico op trombose kunnen verhogen, vooral in combinatie met oestrogeen/progestageen therapie. Daarnaast kan de gelijktijdige combinatie met hepatotoxische middelen het risico op leverbelasting vergroten, wat een zorgvuldige monitoring vereist.

Apotheekadvies omvat het controleren van het medicatieoverzicht tijdens de aflevering van Cycrin. Het is ook nuttig om de interactiescanner van Apotheek.nl te raadplegen en belangrijke CYP-interacties met de voorschrijvende arts te overleggen. Voor depot-injecties is het bovendien belangrijk om andere injecteerbare therapieën en immunisaties te documenteren.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Het gebruik van Cycrin kan gepaard gaan met enkele kritieke geneesmiddelcombinaties die vermijden moeten worden. Het is essentieel om bewust te zijn van de risico's van interacties met andere medicijnen om de effectiviteit en veiligheid van de behandeling te waarborgen.

Het vermijden van sterke CYP3A4-inductoren zoals rifampicine, fenytoïne en carbamazepine is cruciaal, omdat deze de werking van Cycrin kunnen beperken en daardoor het risico op onregelmatige bloedingen kunnen verhogen.

Daarnaast zijn antivirale middelen en sommige antibiotica ook verbindingen die de effectiviteit van Cycrin kunnen beïnvloeden. Het is aan te raden om deze risico's te bespreken en alternatieve behandelingen te overwegen als deze medicijnen nodig zijn.

Bij het gebruik van anticoagulantia moet extra voorzichtigheid worden betracht. Het gebruik van Cycrin samen met deze middelen kan leiden tot een verhoogd risico op tromboke of andere ernstige complicaties. Het controleren van de therapie en het aanvragen van aanvullende monitoring kan daarbij zinvol zijn.

Ten slotte is de combinatie van Cycrin met hepatotoxische middelen riskant. Dit kan leiden tot een verhoogde belasting van de lever, wat niet te verwaarlozen is, vooral bij patiënten met bestaande leverproblemen. Het is dus essentieel om nauw toezicht te houden op de leverfunctie bij het stellen van een behandeldoel.

Analyse van patiëntervaringen

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Uit consumentenonderzoeken van de Consumentenbond komen twee belangrijke thema's naar voren: de effectieve regulatie van bloedingen en de ontevredenheid over bijwerkingen. Veel gebruikers van Cycrin waarderen de effectiviteit tegen onregelmatige bloedingen en bij substitutietherapie, maar het is duidelijk dat bijwerkingen zoals gewichtstoename en stemmingswisselingen een grote impact hebben op de therapietrouw.

In peilingen van de Consumentenbond geven veel gebruikers aan dat, ondanks de positieve effecten van het medicijn, de bijwerkingen hen belemmeren om de behandeling vol te houden.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Forumtrends op Thuisarts.nl en reacties op apotheekwebsites laten ook een interesse zien in specifieke zorgen zoals intermittent spotting en psychische effecten van de medicatie. Patiënten zijn vaak op zoek naar ervaringen van anderen, vooral over het overstappen van orale tabletten naar depotinjecties om de compliance te verbeteren.

Bovendien wijzen meldingen bij Lareb op een klinische bevestiging van klachten gerelateerd aan Cycrin. Het is duidelijk dat apotheken, zowel lokaal als op platforms zoals Apotheek.nl, een belangrijke rol spelen in het bieden van ondersteuning en counseling bij het gebruik van dit medicijn.

De Nederlandse patiëntperspectieven benadrukken de noodzaak van duidelijke voorlichting over de risico's van Cycrin, het monitoringsinterval en informatie over vergoedingen onder de Zorgverzekeringswet.

Distributie- en prijslandschap

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Cycrin is verkrijgbaar op recept en kan in Nederland worden aangeschaft via zowel apotheken als e-receptservices. Apotheek.nl en lokale apotheken, zowel ketens als zelfstandigen, leveren Cycrin in de vorm van tabletten en regelen de afhandeling via elektronische receptuur.

De distributie omvat vaak blisterverpakkingen of flessen met doses van 2.5 mg, 5 mg of 10 mg, herkenbaar met het imprint CYCRIN. Depotinjecties worden meestal geleverd via een huisarts of gynaecoloog.

Vergoeding door de verzekering

Wat betreft de prijs, generieke medroxyprogesteronproducten zijn doorgaans concurrerend geprijsd. De vergoeding hiervoor hangt echter af van de indicatie en de verzekering die een patiënt heeft. De Zorgverzekeringswet dekt meestal geregistreerde medische indicaties wanneer voorgeschreven door een arts, maar contraceptieve kosten voor volwassenen worden vaak niet volledig vergoed - behalve bij een geldige medische indicatie.

Het beleid voor jongeren en eventuele aanvullende pakketten kan in dit kader verschillen per verzekeraar. Platforms zoals Etos en Kruidvat verkopen geen RX-producten, wat betekent dat apotheekverstrekking verplicht is. De prijzen en marges variëren per apotheek en dit kan invloed hebben op de beschikbaarheid van Cycrin.

Alternatieve opties

Vergelijkingstabel

Voor- en nadelen

De voornaamste alternatieven voor Cycrin zijn andere progestagens zoals levonorgestrel en norethisteron, samen met gecombineerde orale anticonceptiva en IUD met levonorgestrel (Mirena).

De levonorgestrel-IUD biedt een lokaal hoge progestageenwerking met minder systemische bijwerkingen, terwijl norethisteron en levonorgestrel tabletten vergelijkbaar zijn qua effectiviteit in het reguleren van bloedingen. Dit werkt vaak beter voor vrouwen die gevoelig zijn voor systemische bijwerkingen.

Een depot, zoals Depo Provera, heeft een hoge compliance maar kan leiden tot langere perioden voordat de vruchtbaarheid terugkeert na de laatste injectie. Cycrin is breed inzetbaar en effectief voor endometriumbescherming, maar de systemische bijwerkingen en contra-indicaties zoals trombose en leverziekten bieden redenen voor zorg en monitoring.

De uiteindelijke keuze hangt dus af van patiëntpreferentie, co-morbiditeit en de richtlijnen van het NHG. Hierbij zijn apotheekadviezen en shared decision-making van groot belang.

Regelgevende status (CBG, EMA)

Registratie en meldingssituatie

Cycrin, ofwel medroxyprogesteron, is geregistreerd in de EU onder verschillende handelsnamen zoals Provera, Depo Provera en Farlutal. In Nederland vallen deze producten onder het toezicht van het CBG, terwijl de EMA centrale veiligheidsadviezen en farmacovigilantie-updates levert.

De productinformatie vermeldt de ATC-code G03DA02, wat de classificatie als progestogeen aangeeft. Regelgevende updates van 2022 tot 2025 zijn gericht op de monitoring van thrombo-embolische risico’s bij gecombineerde hormoontherapie en de noodzaak voor heldere patiëntinformatie over psychische bijwerkingen.

Recente regelgevende adviezen (EMA/CBG)

Meldingen via Lareb zijn van belang voor nationale PV-analyses en worden aan de EMA/PRAC gerapporteerd wanneer er clusters van bijwerkingen optreden. Het is hierbij van belang dat voorschrijvers en apotheken zich houden aan de richtlijnen van het CBG en de EMA.

Bijsluiters moeten regelmatig worden aangepast om geactualiseerde contra-indicaties te reflecteren, en verdachte bijwerkingen dienen z.s.m. te worden gerapporteerd aan Lareb. De Rx-status van Cycrin blijft van kracht, om de veiligheid en effectiviteit voor patiënten te garanderen.

Geconsolideerde FAQ

De vragen over Cycrin en het gebruik ervan zijn vaak gericht op specifieke klinische zorgen van patiënten. Hieronder staan enkele veelgestelde vragen met korte, duidelijke antwoorden die de praktische informatie belichten die zowel voorschrijvers als patiënten kunnen helpen.

Snel antwoord op klinische vragen

• Is Cycrin hetzelfde als Provera? Ja — beide bevatten medroxyprogesteronacetaat; merk- en verpakking kunnen verschillen.
• Welke dosering voor amenorroe? Meestal 5–10 mg oraal 5–10 dagen (volgens productinfo/NHG).
• Kan ik zwanger worden na depot? Fertiliteit kan vertraagd terugkeren na Depo Provera; gemiddeld enkele maanden tot >1 jaar.
• Moet ik bloedonderzoek laten doen? Bij langdurig gebruik: overweeg leverfunctie- en risicochecks op indicatie.
• Vergoedt de verzekering? Geregistreerde indicaties vaak gedekt onder Zorgverzekeringswet; contraceptie voor volwassenen soms niet.
• Wat te doen bij ernstige bijwerking? Stop en raadpleeg arts/SEH; meld aan Lareb.

Deze FAQ integreert productinformatie (INN, doseringen, contra-indicaties) en verwijst naar Thuisarts.nl en Apotheek.nl voor praktijkantwoorden.

Visuele gids

Een visuele herkenning van medicatie en de juiste procedure voor depotinjecties is cruciaal voor zowel patiënten als zorgverleners.

Pilherkenning en verpakking

Cycrin-tabletten zijn doorgaans wit en ovaal, verkrijgbaar in 2,5 mg, 5 mg, en 10 mg. De 10 mg tablet is gegraveerd met "CYCRIN," wat het gemakkelijk maakt voor identificatie in apotheken en verpleegkundige praktijken. Bij de verpakking is het gebruik van blisterpacks in de EU gebruikelijk; in de VS komen flessen meer voor. Let op dat de etikettering het INN (medroxyprogesterone) en batch/expiratiedatum bevat.

Depotinjectieprocedures (praktisch)

De Depo Provera injectie (150 mg/mL) wordt intramusculair toegediend in de gluteale musculatuur of dorsogluteaal, volgens lokale richtlijnen. Bij de eerste toediening is het aanbevolen om 15 minuten na injectie te observeren voor eventuele acute reacties. Voor patiënten kunnen visuele instructies nuttig zijn, zoals het tonen van de blisterzijde met doseringsdagen en markering voor cyclische therapie, terwijl de PIL-bijsluiter zorgvuldig moet worden bewaard. Apotheken en verpleging dienen bij het verstrekken van informatie CBG/EMA-instructiefolders te gebruiken en visuele waarschuwingen te geven over contra-indicaties.

Opslag en transport

Een goede opslag en transport van Cycrin zijn essentieel voor de effectiviteit en veiligheid van het medicijn.

Temperatuur en verpakking

Volgens de productinformatie moet Cycrin worden bewaard bij kamertemperatuur (20–25°C), beschermd tegen licht en vocht; transporteer altijd in de originele verpakking. In apotheken dient men flessen en blisterpacks in droge, koele opslagruimtes te houden. Voor de injectievorm (Depo Provera) is steriele opslag vereist tot toediening. Bij het retourbeleid moeten verlopen of beschadigde batches volgens apotheekprotocol teruggestuurd naar de leverancier/producent worden en gedocumenteerd.

Farmaceutische logistiek voor apotheken

Tijdens distributie is het belangrijk om goede distributiepraktijken te volgen en zorg te dragen voor traceerbaarheid (batchnummer, lot). Voor e-verkopen dient de apotheek ervoor te zorgen dat voorschriften en temperatuurzekerheid zijn gegarandeerd. Hygiëne is cruciaal; Etos/Kruidvat verkopen geen receptplichtige vormen — alleen apotheken.

Richtlijnen voor correct gebruik

Bij het voorschrijven en verstrekken van Cycrin is het belangrijk om duidelijke richtlijnen te volgen.

Praktische adviezen voor voorschrijvers en apotheken

Voorschrijvers dienen de indicatie, contra-indicaties, CV-risico en leverstatus te documenteren. Het is van belang om NHG-richtlijnen voor dosering en monitoring te gebruiken, en overleg te plegen bij zwangerschapwens en contraceptieve planning. Apotheken zouden moeten zorgen voor medicatiebegeleiding, waarbij bijwerkingen, gemiste doses en interacties worden gecontroleerd. Informeer ook over het meldpunt Lareb.

Patiëntgerichte checklists (Thuisarts.nl-integratie)

Een checklist voor patiënten kan hen helpen om de voorgeschreven dosering (5–10 mg cyclisch of 150 mg IM) te bevestigen, bijwerkingen uit te leggen (stemming, gewicht, spotting), te bespreken wanneer te stoppen of hulp te zoeken, en te informeren over vergoeding en waarherstel (zoals Thuisarts.nl en Apotheek.nl). Het belang van shared decision-making en regelmatige evaluatie (3–12 maanden, afhankelijk van indicatie) kan niet genoeg worden benadrukt. Melding van CBG/EMA-updates bij veiligheidswaarschuwingen is ook cruciaal.