Colchicine

Basisinformatie Over Colchicine

• Internationale Niet-Eigendomsnaam (INN): Colchicine
• Merknaam beschikbaar in Nederland: Colchicine Opocalcium, Teva Colchicine
• ATC Code: M04AC01
• Vormen & doseringen: Tabletten 0,5 mg, 0,6 mg, 1 mg
• Fabrikanten in Nederland: Sanofi, Teva, Hikma
• Registratiestatus in Nederland: Receptplichtig door CBG
• OTC / Rx-classificatie: Rx (receptplichtig)

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Recente Europese meta-analyses van 2022 tot 2024 en follow-ups op COLCOT en LoDoCo data hebben aangetoond dat laaggedoseerde colchicine (0,5–0,6 mg dagelijks) een bescheiden, maar statistisch significante reductie biedt in recidiverende cardiovasculaire gebeurtenissen na een myocardinfarct (MI) en bij chronisch coronairlijden. Dit is bijzonder relevant voor de Nederlandse gezondheidszorg, waar verschillende centra bijdragen aan analyses over pericarditisrecidieven. Colchicine, als combinatie met niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID), blijkt effectiever te zijn, wat geresulteerd heeft in minder recidieven en een kortere duur van symptomen in vergelijking met het gebruik van NSAID alleen. Deze ontwikkelingen zijn belangrijk voor cardiologie, vooral in het kader van de behandeling van hart- en vaatziekten. Voor long COVID zijn de gegevens echter inconsistent. Terwijl sommige studies kleine verbeteringen rapporteerden, waren deze niet consistent in de gerandomiseerde studies tussen 2023 en 2025. Volgens Lareb-registraties in Nederland worden vooral gastro-intestinale bijwerkingen gemeld, zoals diarree en misselijkheid. Zeldzame, maar ernstige myelosuppressie werd opgemerkt bij de combinatie met CYP3A4/P-gp-remmers. Dit benadrukt de noodzaak van dosisaanpassing, vooral bij oudere patiënten en mensen met nierfunctiestoornissen. In de Nederlandse praktijk geven CBG en EMA duidelijk aan dat er waakzaamheid is geboden bij interacties en farmacovigilantie. NHG-richtlijnen adviseren terughoudendheid bij patiënten met polyfarmacie.

Klinisch Werkingsmechanisme

Colchicine werkt door ontstekingsreacties te remmen. Het bindt aan tubuline, waardoor de microtubuli-dynamiek verandert. Dit resulteert in onderdrukking van neutrofielmigratie, inflammasoomactivatie (NLRP3) en de afgifte van interleukine-1β. In eenvoudige termen betekent dit dat colchicine cellulaire ontsteking vermindert zonder de productie van uraat te beïnvloeden. Wetenschappelijk gezien leidt de onstabilisatie van microtubuli tot een remming van chemotaxis, fagocytose en granule-afgifte. Deze mechanismen verklaren de effectiviteit van colchicine bij acute jichtaanvallen en als profylaxe bij een lage dosis van 0,5–0,6 mg. De farmacokinetiek toont aan dat orale tabletten een hoge weefselaffiniteit hebben. Het eliminatieproces omvat hepatisch metabolisme en P-gp-afhankelijke excretie, wat de interactiegevoeligheid met CYP3A4- en P-gp-remmers verklaart. Klinisch effect is vaak snel waarneembaar: binnen een paar uur bij acute jicht en binnen dagen tot weken bij cardiovasculaire indicaties.

Reikwijdte Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik

In Nederland is colchicine verkrijgbaar als receptplichtige tabletten in doseringen van 0,5, 0,6 en 1 mg. Het is geregistreerd voor de behandeling van jicht, zowel acuut als profylactisch, en voor Familiale Mediterrane Koorts (FMF). De CBG en EMA bevestigen deze indicaties. Er is een groeiend gebruik van colchicine voor off-label indicaties. Voor de behandeling van pericarditis adviseren veel NHG- en cardiologiecentra colchicine in combinatie met NSAID. Daarnaast worden secundaire preventie na een myocardinfarct en experimentele toepassingen in sommige long-COVID-trials gezien. Apothekers raden strikt selectie aan bij het voorschrijven aan ouderen en bij gelijktijdig gebruik van sterke CYP3A4-remmers. Colchicine is breed beschikbaar in Nederlandse apotheken, en er zijn online discussies over het kopen van colchicine bij buitenlandse leveranciers. Het is essentieel om risicovolle inkoop en zorgverzekeringsvergoedingen in overweging te nemen. Consumentenbond en Thuisarts.nl benadrukken het belang van goede voorlichting bij off-label gebruik.

Doseringsstrategie

De NHG-richtlijnen en CBG-advies benadrukken de noodzaak van lage startdoses en aanpassingen op basis van de nier- en leverfunctie. Voor een standaard acute jichtaanval bedraagt de startdosering 1,2 mg, die binnen een uur kan worden gevolgd door 0,6 mg, met een maximum van 1,8 mg in 24 uur. Herhaling binnen drie dagen moet worden vermeden. De profylactische dosering voor jicht is 0,6 mg eens of tweemaal daags, afhankelijk van de frequentie van aanvallen. Voor FMF wordt aanbevolen een dosering van 1,2–2,4 mg per dag te verdelen over meerdere doses. Bij pericarditis bedraagt de dosering 0,5–0,6 mg eenmaal of tweemaal daags, vaak in combinatie met NSAID, volgens cardiologieprotocollen. Bij oudere patiënten en die met nierinsufficiëntie is het belangrijk om de dosis of het interval te verlagen, terwijl ernstige nier- of leverinsufficiëntie vaak contra-indicatie is. Het gebruik van colchicine bij polyfarmacie vereist overleg met de apotheek over interacties en meldingen aan Lareb.

Interactieoverzicht

Veel patiënten vragen zich af hoe colchicine zich verhoudt tot hun voeding en of er risicovolle geneesmiddelcombinaties zijn. Dit is belangrijk, omdat het gebruik van colchicine, vooral bij jicht, hand in hand gaat met de aanpak van andere gezondheidsaspecten.

Interacties met voeding

Als het gaat om voeding, zijn er enkele cruciale punten om te overwegen bij het gebruik van colchicine:

• Grapefruit: Deze vrucht is een bekende CYP3A4-remmer, wat betekent dat het de afbraak van colchicine vertraagt en daardoor de blootstelling van het lichaam aan het medicijn vergroot.
• Supplementen: Voedingssupplementen die CYP3A4 of P-glycoproteïne (P-gp) beïnvloeden kunnen ook zorgen voor verhoogde niveaus van colchicine, wat de kans op bijwerkingen vergroot.

Te vermijden geneesmiddelcombinaties

Er zijn verschillende geneesmiddelen die, wanneer gecombineerd met colchicine, kunnen leiden tot ongewenste bijwerkingen:

• Sterke CYP3A4-remmers: Geneesmiddelen zoals claritromycine en ketoconazol moeten worden vermeden, omdat ze de effecten van colchicine kunnen versterken.
• P-gp-remmers: Middelen zoals verapamil en ciclosporine verergeren de werking van colchicine.
• Myotoxische middelen: Combinaties met andere medicijnen zoals statines en fibraten verhogen het risico op myopathie en myelosuppressie.
• NSAID-combinaties: Ibuprofen, diclofenac en paracetamol worden vaak toegepast bij jicht, maar let op nierfunctie en gastro-intestinale risico's.
• Prednison: Dit kan samen met colchicine gebruikt worden bij ernstige ontsteking, maar verhoogt het risico op infecties.
• Alcohol: Dit kan gastro-intestinale klachten verergeren en dehydratie door diarree veroorzaken.

Het is belangrijk om een apotheekadvies in te winnen bij polyfarmacie en te overleggen met een apotheker voordat men begint met colchicine.

Analyse van patiëntervaringen

Patiënten willen vaak weten wat anderen ervaren bij het gebruik van colchicine. Dit kan helpen bij het vormen van verwachtingen en het verbeteren van therapietrouw.

Enquêtegegevens (Consumentenbond)

Uit enquêtes van de Consumentenbond blijkt dat veel patiënten snel verlichting ervaren van acute jichtaanvallen. Ook het gebruik van een lage dosis voor profylaxe blijkt effectief. Echter, GI-klachten zoals diarree worden veel genoemd als beperkende bijwerking, wat de therapietrouw negatief kan beïnvloeden.

Forumtrends (Thuisarts.nl)

Op forums zoals Thuisarts.nl en tijdens gesprekken in apotheken komen steeds weer vragen naar voren over de beschikbaarheid van "colchicine kopen" bij lokale winkels zoals Etos of Kruidvat. Aangezien colchicine receptplichtig is, is verkoop zonder recept onveilig.

Patiënten benadrukken de behoefte aan duidelijke uitleg over dosering, de risico’s van interacties met alcohol en grapefruit, en waar te letten bij combinaties met andere medicijnen zoals statines of macroliden. De ervaringen onderstrepen tevens de waarde van apotheekconsulten en het belang van melding bij Lareb.

Distributie- en prijslandschap

De verkrijgbaarheid van colchicine is cruciaal voor patiënten die het nodig hebben. Waar kan men dit medicijn verkrijgen en hoe zit het met vergoedingen?

Apotheek.nl versus lokale apotheken

Colchicine is receptplichtig en kan verkregen worden via apotheken, waaronder Apotheek.nl en lokale apotheekketens. Het is belangrijk op te merken dat retailketens zoals Etos of Kruidvat geen receptplichtige colchicine verkopen.

Advertenties met "colchicine kopen online" leiden vaak naar buitenlandse, ongereguleerde bronnen, wat risico's met zich meebrengt voor kwaliteit en veiligheid.

Vergoeding door de verzekering

De vergoeding voor colchicine hangt af van het verzekeringspakket en de indicatie. Voor ingeschreven indicaties zoals jicht en Familiaire Mediterrane Koorts (FMF) wordt er vaak volledige vergoeding geboden vanuit de basisverzekering, mits voorgeschreven. Bij off-label gebruik kan de vergoeding beperkter zijn. Generieke concurrentie houdt de kostprijs laag, met tabletten in de sterktes 0,5 mg, 0,6 mg en 1 mg in internationale verpakkingen. Dit maakt apotheekadvies essentieel voor substitutie en interactiechecks.

Alternatieve opties

Patiënten die colchicine overwegen, willen vaak weten wat de alternatieven zijn. Hoe verhouden deze zich tot elkaar?

Vergelijkingstabel

Bij het vergelijken van colchicine met andere medicijnen zoals allopurinol, febuxostat en probenecid zijn er enkele belangrijke verschillen:

• Colchicine: Effectief voor acute aanvallen, maar vermindert niet het urinezureniveau.
• Allopurinol/Febuxostat: Deze medicijnen verlagen het urinezureniveau op lange termijn en hebben een preventieve werking.
• Probenecid: Werkt uricosurisch en helpt bij het verwijderen van urinezuren uit het lichaam.
• NSAID’s en prednison: Voor symptomatische ontstekingsremming.

Voor- en nadelen

De voordelen van colchicine zijn onder andere:

• Effectief bij acute jichtaanvallen en als prophylaxe
• Voordelig en oraal in te nemen

Echter, het heeft ook nadelen:

• GI-bijwerkingen zoals diarree
• Risico van interacties met andere medicijnen
• Contra-indicaties bij nier- en leverfalen

Bij artrose zijn de onderzoeksresultaten gemengd. Sommige studies uit 2024 hebben colchicine bij artrose onderzocht, maar de voordelen waren inconsistent. Het is daarom niet standaard aangeraden. Bij de keuze voor behandeling spelen patiëntprofiel, comorbiditeit en interactierisico een grote rol.

Regelgevende status (CBG, EMA)

Het is ook essentieel om te begrijpen onder welke regelgeving colchicine valt en hoe het wordt goedgekeurd.

CBG en EMA

Colchicine is gecategoriseerd als een receptgeneesmiddel (Rx) door CBG in Nederland en de EMA in Europa. Beide instanties hebben richtlijnen opgesteld voor indicaties zoals jicht en Familiaire Mediterrane Koorts (FMF).

De bijsluiterteksten waarschuwen voor mogelijke interacties, en de contra-indicaties met betrekking tot de nier- en leverfunctie zijn duidelijk vermeld. In Nederland zet CBG registratiegegevens en productinformatie online. Bijwerkingen en veiligheidsmeldingen worden via Lareb geregistreerd en dienen altijd gemeld te worden.

Off-label gebruik, zoals voor pericarditis en cardiale secundaire preventie, wordt medisch geaccepteerd op basis van evidence, maar valt buiten de officiële productindicaties. Dit kan invloed hebben op de vergoedingen en aansprakelijkheid. Apotheken volgen de G-Standaard en Farmacotherapeutische Richtlijnen voor een veilige behandeling.

Geconsolideerde FAQ

Vragen over het gebruik van colchicine zijn erg belangrijk, vooral als het gaat om jicht en de effecten ervan. Hier zijn enkele veelgestelde vragen:

Wanneer innemen?
Bij een acute jichtaanval is het raadzaam om colchicine binnen 12 uur na de eerste symptomen in te nemen. Voor profylaxe wordt een dagelijkse dosis van 0,6 mg aanbevolen.

Hoe snel werkt colchicine?
Colchicine kan acute verlichting bieden binnen enkele uren. Echter, wanneer het ter preventie wordt gebruikt, kan het effect enkele dagen tot weken duren.

Is colchicine gevaarlijk?
Bij correcte dosering en zonder schadelijke interacties is het risico laag. De grootste zorgen zijn diarree en toxische interacties met andere medicijnen zoals CYP3A4-inhibitors.

Mag ik alcohol gebruiken?
Matig alcoholgebruik is toegestaan, maar let op: alcohol kan gastro-intestinale bijwerkingen verergeren.

Waar te koop?
Colchicine is alleen op recept verkrijgbaar via de apotheek. Het is niet toegestaan om het bij winkels zoals Etos of Kruidvat te kopen.

Wat als ik een dosis mis?
Als het vlakbij de volgende dosis is, negeer dan de gemiste dosis en verdubbel deze niet.

Wat als ik een overdosis neem?
Bij een overdosis is er dringend medisch ingrijpen nodig. Dit kan leiden tot ernstige complicaties, zoals multi-orgaanfalen.

Visuele gids

Pictogrammen voor patiënteducatie

Visuele educatie is cruciaal voor therapietrouw. Aanbevolen pictogrammen kunnen helpen bij het begrijpen van:

• De dosis van 0,6 mg
• Waarschuwingen voor het gebruik van grapefruit, macroliden en statines
• Tekens voor stop-contact, zoals ernstige diarree, spierzwakte en koorts

Stap-voor-stap gebruikskaart

Volg deze stappen voor een correcte toepassing:

1. Controleer medicatie-interacties met je apotheek.
2. Start de behandeling volgens voorschrift: bij acute jicht eerst 1,2 mg en daarna 0,6 mg na 1 uur.
3. Noteer bijwerkingen en meld deze bij Lareb.
4. Verlaag de dosis bij nier- of leverproblemen.

Voor zorgverleners is er een flowchart voor de therapiekeuze, die colchicine vergelijkt met NSAID's, prednison en uraatverlagers, het allemaal in één pagina volgens de NHG-richtlijnen en CBG-informatie. Deze visuele hulpmiddelen helpen fouten te verminderen en verhogen de patiëntveiligheid.

Opslag en transport

Het is belangrijk om colchicine op de juiste manier op te slaan:

• Bewaak colchicine bij een temperatuur van 15–30°C, droog en uit direct licht.
• Bewaar het in de originele verpakking om de dosering en houdbaarheidsinformatie zichtbaar te houden.
• Bij transport, houd kamertemperatuur aan; voor internationale verzending, let op voorschriften.

Patiënten worden geadviseerd om colchicine buiten het bereik van kinderen te houden, de vervaldatum te controleren en verlopen tabletten weg te gooien volgens de instructies van de apotheek.

Richtlijnen voor correct gebruik

Consult en monitoring

Een correcte toepassing van colchicine begint met een consult bij de apotheek. Dit is inclusief een interactiecheck en een medicatieoverzicht. Het is essentieel om een baseline controle uit te voeren, waarbij nierfunctie, leverfuncties en medicatielijst (zoals statines en macroliden) worden bekeken.

Stopcriteria en follow-up

Bijwerkingen zoals ernstige diarree, dehydratie, en myopathie zijn belangrijke redenen om te stoppen. Alle ernstige symptomen moeten ook bij Lareb gemeld worden.

Het is aanbevolen om na 3 tot 6 maanden van profylaxe een her-evaluatie te doen. Bij off-label gebruik, zoals bij pericarditis of na een hartinfarct, moet er schriftelijke documentatie zijn van risico- en batenanalyse.

De apotheek biedt bijsluiters, medicatiebeoordelingen en counseling aan, zodat de patiënten goed geïnformeerd zijn over hun behandeling met colchicine.

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5–7 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen
Almere	Flevoland	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Nijmegen	Gelderland	5–9 dagen