Bewegingsziekte

Wat is reisziekte en hoe ontstaat het?

Definitie van motion sickness

Reisziekte, ook wel motion sickness genoemd, is een veelvoorkomende aandoening die optreedt wanneer uw lichaam verschillende bewegingssignalen ontvangt. Het evenwichtsorgaan in uw binnenoor, uw ogen en uw lichaam geven tegenstrijdige informatie door aan uw hersenen over beweging en positie. Deze verwarring leidt tot de karakteristieke symptomen van reisziekte zoals misselijkheid, duizeligheid en braken.

Oorzaken en mechanisme achter reisziekte

Het ontstaan van reisziekte heeft alles te maken met uw evenwichtssysteem. Wanneer u zich in een bewegend voertuig bevindt, registreren uw oren beweging terwijl uw ogen mogelijk een stationaire omgeving zien, zoals het interieur van een auto of vliegtuig. Deze tegenstrijdige signalen zorgen ervoor dat uw hersenen de situatie niet goed kunnen interpreteren, wat resulteert in stress voor uw zenuwstelsel en uiteindelijk de symptomen van reisziekte veroorzaakt.

Verschillende vormen: zeeziekte, autoziekte, vliegtuigziekte

Reisziekte kan zich in verschillende vormen manifesteren, afhankelijk van het type transport:

• Zeeziekte: Ontstaat door de golvende bewegingen van schepen en boten
• Autoziekte: Veelvoorkomend bij autoritten, vooral op kronkelende wegen
• Vliegtuigziekte: Kan optreden tijdens turbulentie of bij het opstijgen en landen
• Treinziekte: Minder gebruikelijk maar mogelijk bij snelle treinen of frequent remmen

Symptomen die u kunt herkennen

De symptomen van reisziekte kunnen geleidelijk of plotseling optreden. Vroege signalen zijn vaak bleekheid, koud zweet en een ongemakkelijk gevoel in de maag. Dit kan snel overgaan in misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn en uiteindelijk braken. Sommige mensen ervaren ook vermoeidheid, speekselproductie en een algemeen gevoel van onwelbevinden. Het herkennen van deze vroege symptomen is belangrijk zodat u tijdig maatregelen kunt nemen.

Wie heeft meer kans op reisziekte?

Risicogroepen en leeftijdscategorieën

Bepaalde groepen mensen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van reisziekte. Kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn bijzonder gevoelig, waarbij de piek ligt rond de leeftijd van 9 jaar. Zwangere vrouwen hebben ook een verhoogde kans, vooral tijdens het eerste trimester wanneer ze al gevoelig zijn voor misselijkheid. Mensen die lijden aan migraine of evenwichtsstoornissen vormen eveneens een risicogroep.

Genetische factoren en gevoeligheid

Onderzoek toont aan dat gevoeligheid voor reisziekte vaak erfelijk is. Als uw ouders of broers en zussen last hebben van motion sickness, is de kans groter dat u er ook gevoelig voor bent. Daarnaast hebben sommige mensen van nature een gevoeliger evenwichtssysteem, wat hen vatbaarder maakt voor de symptomen van reisziekte.

Invloed van stress en vermoeidheid

Uw fysieke en mentale toestand speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van reisziekte. Stress, angst voor reizen, vermoeidheid en een slechte nachtrust kunnen uw gevoeligheid aanzienlijk verhogen. Ook een lege maag of juist te veel eten voor het reizen, alcohol consumptie en het lezen tijdens het reizen kunnen de symptomen verergeren. Een goede voorbereiding en het vermijden van deze risicofactoren kunnen helpen om reisziekte te voorkomen.

Medicijnen tegen reisziekte verkrijgbaar in Nederland

Receptvrije antihistamines: Dramamine, Stugeron

In Nederlandse apotheken zijn verschillende receptvrije antihistamines verkrijgbaar voor de behandeling van reisziekte. Dramamine, op basis van dimenhydrinaat, werkt effectief tegen misselijkheid en duizeligheid tijdens reizen. Stugeron bevat cinnarizine en is bijzonder geschikt voor lange reizen. Deze medicijnen blokkeren histaminereceptoren in het evenwichtsorgaan en voorkomen zo de ontwikkeling van reisziekte. Beide preparaten zijn zonder recept verkrijgbaar en kunnen preventief worden ingenomen voor het begin van de reis.

Cinnarizine tabletten en dosering

Cinnarizine is een bewezen effectief geneesmiddel tegen reisziekte, verkrijgbaar in tabletten van 25 mg. Voor volwassenen wordt aanbevolen om 2 uur voor vertrek 2 tabletten in te nemen, gevolgd door 1 tablet elke 8 uur tijdens de reis. Kinderen vanaf 5 jaar krijgen de halve dosering. Het medicijn werkt tot 8 uur en heeft een milde sederende werking. Cinnarizine kan worden ingenomen met of zonder voedsel.

Dimenhydrinaat preparaten en werkingsmechanisme

Dimenhydrinaat is een antihistamine dat specifiek ontwikkeld is voor motion sickness en werkt door signalen naar het brein te blokkeren die misselijkheid veroorzaken. Het medicijn bindt zich aan H1-histaminereceptoren in het vestibulaire systeem en vermindert zo de gevoeligheid voor beweging. Nederlandse apotheken bieden verschillende merken aan, zoals Dramamine en generieke varianten. De werkzame stof combineert antihistamine eigenschappen met lichte anticholinerge effecten, waardoor het zeer effectief is tegen alle symptomen van reisziekte.

Scopolamine pleisters op recept

Scopolamine pleisters zijn alleen verkrijgbaar op recept en worden toegepast achter het oor. Deze pleisters geven gedurende 72 uur een constante afgifte van de werkzame stof en zijn bijzonder effectief bij ernstige reisziekte. De pleister moet minimaal 4 uur voor vertrek worden aangebracht. Dit medicijn is vooral geschikt voor cruise-passagiers en personen die langdurig aan beweging worden blootgesteld.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Veelvoorkomende bijwerkingen van reisziektmedicijnen omvatten slaperigheid, droge mond en verminderde concentratie. Belangrijke voorzorgsmaatregelen zijn:

• Vermijd alcohol tijdens gebruik
• Niet autorijden na inname
• Overleg met arts bij zwangerschap
• Voorzichtigheid bij glaucoom of prostaatvergroting
• Controleer interacties met andere medicijnen

Natuurlijke en alternatieve oplossingen

Gember supplementen en effectiviteit

Gember is wetenschappelijk bewezen effectief tegen reisziekte en verkrijgbaar als supplement in Nederlandse apotheken. De aanbevolen dosering is 250-1000 mg gemberwortel extract, 30 minuten voor vertrek ingenomen. Gember werkt door prostaglandines te remmen en heeft geen sederende bijwerkingen zoals traditionele medicijnen. Studies tonen aan dat gember even effectief kan zijn als dimenhydrinaat, maar met minder bijwerkingen. Het is veilig voor zwangere vrouwen en kinderen.

Acupressuur polsbandjes en werking

Acupressuur polsbandjes stimuleren het P6 acupunctuurpunt op de pols en kunnen reisziekte verminderen zonder medicatie. Deze bandjes oefenen druk uit op de Nei Guan punt, ongeveer drie vingerbreedtes vanaf de polsplooi. Wetenschappelijke studies tonen gemengde resultaten, maar veel gebruikers rapporteren verlichting van symptomen. De bandjes zijn herbruikbaar, hebben geen bijwerkingen en zijn geschikt voor kinderen en zwangere vrouwen.

Homeopatische middelen beschikbaar in Nederlandse apotheken

Nederlandse apotheken bieden verschillende homeopatische preparaten tegen reisziekte aan, waaronder Cocculus, Petroleum en Tabacum. Deze middelen zijn gebaseerd op het homeopatische principe van gelijksoortigheid en bevatten sterk verdunde natuurlijke stoffen. Hoewel wetenschappelijk bewijs beperkt is, rapporteren sommige gebruikers positieve effecten zonder bijwerkingen.

Preventietips en praktische adviezen

Voeding en drinken voor het reizen

De juiste voeding speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van reisziekte. Eet voor vertrek een lichte maaltijd en vermijd vettige, zware of sterk gekruide gerechten. Alcohol en koffie kunnen de symptomen verergeren, dus beperk deze voor en tijdens de reis. Drink voldoende water om gehydrateerd te blijven, maar vermijd grote hoeveelheden vlak voor vertrek. Gember, bijvoorbeeld in de vorm van gemberthee of gemberkoekjes, kan helpen bij het verlichten van misselijkheid.

Zitplaatskeuze in verschillende vervoermiddelen

In de auto kunt u het beste voorin zitten en naar buiten kijken. Bij busreizen kiest u bij voorkeur een plaats aan de voorkant en vermijdt u plaatsen boven de wielen. In treinen zijn plaatsen in de rijrichting en bij het raam ideaal. Op schepen begeeft u zich naar het middendek waar de beweging het minst voelbaar is. In vliegtuigen zijn stoelen boven de vleugels het stabilste. Vermijd altijd lezen of het gebruik van elektronische apparaten tijdens de reis als u gevoelig bent voor reisziekte.

Ademhalingstechnieken en ontspanningsoefeningen

Diepe, rustige ademhaling kan symptomen van reisziekte verminderen. Probeer de volgende technieken:

• Adem langzaam in door de neus (4 tellen), houd vast (4 tellen), en adem uit door de mond (6 tellen)
• Focus op een vast punt in de verte om het evenwichtsorgaan te stabiliseren
• Doe progressieve spierontspanning door verschillende spiergroepen bewust aan te spannen en te ontspannen
• Luister naar rustgevende muziek of meditatie-apps om afleiding te bieden

Wanneer medicatie innemen voor optimaal effect

Voor de beste werking moet medicatie tegen reisziekte op het juiste moment worden ingenomen. Tabletten zoals dimenhydrinaat of cinnarizine werken het beste wanneer ze 30 minuten tot 1 uur voor vertrek worden ingenomen. Reisziektepleisters moeten enkele uren voor de reis worden aangebracht. Lees altijd de bijsluiter voor specifieke instructies en dosering. Neem de medicatie bij voorkeur in met een klein beetje water en op een lege of lichte maag.

Wanneer een arts raadplegen

Ernstige of langdurige symptomen

Raadpleeg uw huisarts wanneer reisziekte uw dagelijks leven ernstig beïnvloedt of wanneer symptomen langer dan 24 uur na de reis aanhouden. Ook bij extreme misselijkheid, voortdurend braken, duizeligheid die niet wegtrekt, of wanneer u uitgedroogd raakt door het braken is medische hulp noodzakelijk. Plotseling optredende reisziekte op latere leeftijd kan duiden op een onderliggende aandoening en verdient aandacht van een arts.

Interacties met andere medicijnen

Medicijnen tegen reisziekte kunnen interacties hebben met andere geneesmiddelen. Dit geldt vooral voor antihistaminica in combinatie met slaapmiddelen, antidepressiva, of medicijnen tegen epilepsie. Ook alcohol versterkt de werking van veel reisziektmedicatie. Bespreek altijd met uw apotheek of huisarts welke medicatie veilig te combineren is met uw huidige medicijngebruik om ongewenste bijwerkingen te voorkomen.

Speciale aandacht voor zwangeren en kinderen

Zwangere vrouwen en kinderen hebben specifieke zorg nodig bij reisziekte. Niet alle medicijnen zijn veilig tijdens de zwangerschap, vooral in het eerste trimester. Natuurlijke alternatieven zoals gember kunnen vaak wel worden gebruikt. Voor kinderen onder de 2 jaar zijn de meeste medicijnen niet geschikt. Kinderen tussen 2-12 jaar hebben aangepaste doseringen nodig. Raadpleeg altijd eerst uw huisarts of apotheek voordat u medicatie geeft aan kinderen of gebruikt tijdens de zwangerschap.

Contact opnemen met uw apotheek voor persoonlijk advies

Uw apotheker is de expert op het gebied van medicijnen en kan u persoonlijk advies geven over de beste behandeling van reisziekte. Zij kunnen rekening houden met uw specifieke situatie, andere medicijngebruik, en eventuele allergieën. Veel apotheken in Nederland bieden ook reisadvies aan en kunnen u helpen bij het samenstellen van een reisapotheek. Aarzel niet om contact op te nemen voor vragen over dosering, bijwerkingen, of welk product het beste bij u past.