HIV

Wat is HIV en hoe werkt het virus?

HIV (Human Immunodeficiency Virus) is een virus dat het immuunsysteem van de mens aanvalt en verzwakt. Het virus richt zich specifiek op CD4+ T-cellen, die een cruciale rol spelen in de afweer tegen infecties en ziekten. Door deze cellen te vernietigen, wordt het lichaam steeds kwetsbaarder voor opportunistische infecties en bepaalde vormen van kanker.

Het is belangrijk te begrijpen dat HIV en AIDS niet hetzelfde zijn. HIV is het virus zelf, terwijl AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) het eindstadium van een HIV-infectie betreft. Met moderne behandeling ontwikkelt HIV zich zelden nog tot AIDS.

HIV wordt voornamelijk overgedragen via onbeschermd seksueel contact, het delen van injectienaalden, van moeder op kind tijdens zwangerschap of borstvoeding, en via besmet bloed. Vroege detectie door middel van regelmatige HIV-testen is cruciaal voor een succesvolle behandeling en het voorkomen van verdere verspreiding.

HIV-medicijnen beschikbaar in Nederland

Antiretrovirale therapie (ART) vormt de standaardbehandeling voor HIV in Nederland. Deze therapie bestaat uit een combinatie van medicijnen die de virale replicatie remmen en het immuunsysteem helpen herstellen. Het doel is om de virale load tot onder de detectiegrens te brengen, waardoor patiënten een vrijwel normale levensverwachting kunnen hebben.

Belangrijkste medicijnklassen

NRTI's (Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitors): Zoals zidovudine, emtricitabine en tenofovir
NNRTI's (Non-Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitors): Waaronder efavirenz en rilpivirine
Proteaseremmers: Zoals darunavir en atazanavir
Integraseremmers: Inclusief dolutegravir en raltegravir

In Nederlandse apotheken zijn zowel combinatiemedicijnen (zoals Atripla, Truvada en Biktarvy) als losse preparaten verkrijgbaar. Combinatiemedicijnen bieden het voordeel van eenvoudigere inname en betere therapietrouw, terwijl losse preparaten meer maatwerk mogelijk maken bij specifieke patiëntgroepen.

Behandelprotocollen en therapieregimes

Eerste keuze behandelingen volgens Nederlandse richtlijnen

In Nederland volgen HIV-behandelingen de NVHB (Nederlandse Vereniging voor HIV Behandelaren) richtlijnen. De standaard eerstelijnsbehandeling bestaat uit een combinatie van drie antiretrovirale middelen uit minimaal twee verschillende klassen. Moderne behandelregimes zoals integrase strand transfer inhibitors (INSTI's) gecombineerd met nucleoside reverse transcriptase inhibitors (NRTI's) vormen vaak de basis van de therapie.

Behandeldoelen en monitoring

Het primaire doel van HIV-behandeling is het bereiken van een ondetecteerbare virale belasting binnen 6 maanden na start van de therapie. Reguliere monitoring omvat:

CD4-celtellingen elke 3-6 maanden
Virale belasting controles om de 3-4 maanden
Bijwerkingen monitoring en laboratoriumwaardes
Therapietrouw begeleiding voor optimale medicatie-inname

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis)

Wat is PrEP en geschiktheid

PrEP is een preventieve behandeling waarbij HIV-negatieve personen met verhoogd infectierisico dagelijks medicatie innemen. In Nederland is PrEP vooral geschikt voor mannen die seks hebben met mannen, personen met een HIV-positieve partner, en mensen met frequent onveilig seksueel contact. Het primaire PrEP-medicijn is Truvada (tenofovir/emtricitabine).

Toegang en vergoeding in Nederland

PrEP is beschikbaar via de reguliere Nederlandse gezondheidszorg en wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Toegang verloopt via:

Huisarts of GGD voor risicobeoordeling
Doorverwijzing naar gespecialiseerde HIV-centra
Reguliere monitoring om de 3 maanden
STI-screening en nierfunction controles

De behandeling vereist continue medische begeleiding voor optimale effectiviteit en veiligheid.

HIV-testen en diagnose

In Nederland zijn verschillende HIV-testen beschikbaar om een mogelijke infectie vast te stellen. De keuze tussen verschillende testmethoden hangt af van uw situatie en urgentie.

Testmogelijkheden in Nederland

HIV-testen kunt u laten uitvoeren bij uw huisarts, GGD-locaties, STI-klinieken, of thuis met een zelftest. Veel testlocaties bieden anonieme testmogelijkheden aan, waarbij u geen persoonlijke gegevens hoeft te verstrekken.

Sneltesten: resultaat binnen 15-30 minuten
Laboratoriumtesten: betrouwbaarder, resultaat binnen enkele dagen
Zelftesten: verkrijgbaar bij apotheek voor thuisgebruik

Testbetrouwbaarheid

De vensterperiode - de tijd tussen besmetting en detecteerbare antilichamen - bedraagt 3-12 weken. Bij een positieve uitslag wordt altijd een bevestigingstest uitgevoerd. Neem direct contact op met een zorgverlener voor begeleiding en vervolgstappen.

Leven met HIV in Nederland

Dankzij moderne HIV-medicijnen hebben mensen met HIV in Nederland een vrijwel normale levensverwachting. Bij vroege diagnose en adequate behandeling is de prognose uitstekend.

Ondersteuning en zorg

In Nederland ontvangt u uitgebreide medische begeleiding via gespecialiseerde HIV-behandelcentra. De behandeling valt volledig onder de basisverzekering. Professionele counseling en psychosociale ondersteuning zijn standaard onderdeel van de zorg.

HIV Vereniging Nederland: voorlichting en belangenbehartiging
Soa Aids Nederland: preventie en ondersteuning
Regionale steungroepen en buddyprojecten

Belangrijke aspecten

Het principe U=U (Undetectable = Untransmittable) betekent dat bij een ondetecteerbare viruslading geen seksuele overdracht mogelijk is. Zwangerschap is veilig mogelijk met goede medische begeleiding. Discriminatie op basis van HIV-status is wettelijk verboden in Nederland.