Hepatitis C-virus (HCV)

Wat is Hepatitis C?

Hepatitis C virus (HCV) is een bloedoverdraagbaar virus dat een ontsteking van de lever veroorzaakt. Het virus wordt voornamelijk overgedragen via direct contact met besmet bloed, zoals het delen van naalden bij drugsgebruik, onveilige medische procedures, of in zeldzame gevallen via seksueel contact. HCV-infectie kan zich ontwikkelen als acute of chronische vorm.

Acute versus Chronische Hepatitis C

Acute hepatitis C treedt op binnen zes maanden na infectie en geneest bij ongeveer 20-30% van de patiënten spontaan. Chronische hepatitis C ontwikkelt zich wanneer het virus langer dan zes maanden in het lichaam blijft en kan leiden tot ernstige leveraandoeningen zoals cirrose en leverkanker.

Risicogroepen en Prevalentie

In Nederland leven naar schatting 20.000-25.000 mensen met chronische hepatitis C. Risicogroepen omvatten:

Personen met een geschiedenis van intraveneus drugsgebruik
Ontvangers van bloedtransfusies vóór 1992
Mensen met HIV-infectie
Personen geboren in landen met hoge HCV-prevalentie

Vroege symptomen kunnen moeheid, buikpijn, geelzucht en donkere urine omvatten, hoewel veel mensen jarenlang symptoomvrij blijven.

Diagnose en Testing

Beschikbare Testtypes

De diagnose van hepatitis C begint meestal met een HCV-antilichaamtest die aantoont of iemand ooit is blootgesteld aan het virus. Bij een positieve antilichaamtest volgt een HCV-RNA-test om te bepalen of er een actieve infectie is. Deze moleculaire test detecteert het genetisch materiaal van het virus in het bloed.

Genotype Bepaling

Na bevestiging van een actieve infectie wordt het HCV-genotype bepaald. Er zijn zes hoofdgenotypes, waarbij genotype 1 en 3 het meest voorkomen in Nederland. Deze informatie is cruciaal voor het kiezen van de juiste behandeling.

Wanneer Testen

Testing wordt aanbevolen voor personen in risicogroepen of bij verdenking van blootstelling. In Nederland zijn HCV-tests beschikbaar bij:

Huisartspraktijken
GGD-locaties
Ziekenhuizen en gespecialiseerde klinieken
Verslavingszorgcentra

Vroege detectie is belangrijk omdat moderne behandelingen in meer dan 95% van de gevallen tot genezing leiden.

Behandelingsmogelijkheden

Direct Acting Antivirals (DAA's)

De behandeling van hepatitis C heeft een revolutie ondergaan met de komst van Direct Acting Antivirals (DAA's). Deze moderne medicijnen richten zich rechtstreeks op specifieke eiwitten van het hepatitis C virus, waardoor de virale replicatie wordt geblokkeerd. DAA's hebben de traditionele interferonbehandelingen grotendeels vervangen vanwege hun superieure werkzaamheid en veel betere verdraagbaarheid.

Behandelduur en succespercentages

De standaard behandelduur met DAA's bedraagt 8 tot 12 weken, afhankelijk van het gebruikte medicijn en de patiëntsituatie. De genezingspercentages zijn indrukwekkend hoog, met succes bij meer dan 95% van de behandelde patiënten. Deze korte behandelduur en hoge effectiviteit maken hepatitis C nu een volledig geneesbare aandoening.

Bijwerkingen en monitoring tijdens behandeling

DAA's worden over het algemeen goed verdragen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn milde klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn en misselijkheid. Tijdens de behandeling vindt regelmatige monitoring plaats door middel van bloedonderzoek om de leverwaarden en virale belasting te controleren. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam.

Beschikbare Medicijnen in Nederland

Geregistreerde DAA-combinaties

In Nederland zijn verschillende effectieve DAA-combinaties beschikbaar voor de behandeling van hepatitis C:

Sofosbuvir/Velpatasvir (Epclusa) - Pangenotypische behandeling geschikt voor alle HCV-genotypes
Glecaprevir/Pibrentasvir (Maviret) - Korte behandelduur van 8 weken voor de meeste patiënten
Sofosbuvir/Ledipasvir (Harvoni) - Bewezen effectief voor genotype 1, 4, 5 en 6
Elbasvir/Grazoprevir (Zepatier) - Specifiek voor genotype 1 en 4 infecties

Vergoeding en toegankelijkheid via zorgverzekering

Alle geregistreerde hepatitis C medicijnen worden volledig vergoed vanuit de basisverzekering in Nederland. De behandeling wordt uitgevoerd in gespecialiseerde ziekenhuizen onder begeleiding van een hepatoloog of internist. Door de hoge kosten van deze medicijnen is voorafgaande goedkeuring van de zorgverzekeraar vereist, maar dit verloopt doorgaans soepel bij een bevestigde diagnose.

Leefstijl en Preventie

Preventieve maatregelen tegen hepatitis C

Hepatitis C wordt voornamelijk overgedragen via contact met besmet bloed. Belangrijke preventieve maatregelen omvatten het vermijden van het delen van naalden, scheermesjes, tandenborstels en andere persoonlijke voorwerpen die in contact kunnen komen met bloed. Bij tatoeages en piercings is het essentieel om naar erkende, hygiënische praktijken te gaan waar steriele materialen worden gebruikt.

Leefstijladviezen tijdens behandeling

Tijdens de behandeling van hepatitis C is het belangrijk om een gezonde levensstijl aan te houden. Dit betekent voldoende rust nemen, stress vermijden en regelmatig contact onderhouden met uw zorgverlener. Een uitgebalanceerd dieet rijk aan groenten, fruit en volkorenproducten ondersteunt het herstel van de lever.

Alcohol en medicijninteracties

Alcoholgebruik moet volledig worden vermeden tijdens de behandeling, omdat dit de leverbelasting verhoogt en de effectiviteit van de medicatie kan verminderen. Informeer uw arts en apotheker altijd over alle medicijnen, supplementen en kruidentherapieën die u gebruikt om gevaarlijke interacties te voorkomen.

Nazorg en Follow-up

Monitoring na succesvolle behandeling

Na een succesvolle hepatitis C-behandeling blijft regelmatige monitoring essentieel. De eerste controle vindt meestal plaats 12 weken na het beëindigen van de behandeling om te bevestigen dat het virus volledig is verdwenen (sustained virologic response). Deze test wordt uitgevoerd door middel van een bloedonderzoek waarbij het HCV-RNA wordt gemeten.

Leverfunctietests en controles

Regelmatige leverfunctietests blijven belangrijk, vooral bij patiënten die al leverschade hadden voor de behandeling. Uw arts zal de frequentie van deze controles bepalen op basis van uw individuele situatie. Bij gevorderde leverziekte kunnen aanvullende onderzoeken zoals echografie of elastografie nodig zijn.

Langetermijnprognose en ondersteuning

De prognose na succesvolle behandeling is uitstekend. De meeste patiënten hebben een normale levensverwachting, mits herinfectie wordt voorkomen. Ondersteuning kan bestaan uit:

Regelmatige controles bij de hepatoloog of huisarts
Psychosociale begeleiding indien nodig
Deelname aan patiëntenorganisaties
Educatie over gezonde levensstijl

Rol van de apotheker

Uw apotheker speelt een belangrijke rol in de continuïteit van zorg. Neem contact op met uw apotheker bij vragen over medicijnen, bijwerkingen of interacties. Contacteer uw zorgverlener bij ongewone symptomen, aanhoudende vermoeidheid, geelzucht of buikpijn na de behandeling.