Astma

Wat is astma?

Astma is een chronische ontstekingsziekte van de luchtwegen waarbij de bronchiën (luchtbuizen) gevoelig en vernauwt zijn. Deze vernauwing ontstaat door ontstekingen, verkrampingen van de gladde spieren rondom de luchtwegen en overmatige slijmproductie. Hierdoor wordt ademhalen moeilijk en ontstaan karakteristieke astmasymptomen.

Symptomen en triggers

De meest voorkomende astmasymptomen zijn kortademigheid, piepen bij ademhaling, hoesten (vooral 's nachts), en een beklemd gevoel op de borst. Astma-aanvallen kunnen worden uitgelokt door verschillende triggers zoals allergenen (huisstofmijt, pollen, dierenharen), luchtweginfecties, rook, inspanning, stress of weersveranderingen.

Verschillende types astma

Er bestaan verschillende vormen van astma, waaronder allergische astma (veroorzaakt door allergenen), niet-allergische astma, inspanningsastma en beroepsastma. De diagnose wordt gesteld door een huisarts of longarts middels longfunctieonderzoek, waarbij de luchtstroom wordt gemeten voor en na medicatie.

Astma medicijnen overzicht

Astmamedicatie wordt onderverdeeld in twee hoofdcategorieën: onderhoudsbehandeling (preventief) en aanvalsbehandeling (symptoombestrijding). Onderhoudsbehandelingen, zoals inhalatiecorticosteroïden, verminderen luchtwegontsteking en voorkomen symptomen op lange termijn.

Werking en gebruik

Aanvalsmedicatie, zoals kortwerkende bèta-2-agonisten (salbutamol), verwijdt snel de luchtwegen tijdens acute klachten. De verschillende medicatietypen omvatten:

• Kortwerkende bronchusverwijders (reliever)
• Langwerkende bronchusverwijders (LABA)
• Inhalatiecorticosteroïden (ontstekingsremmers)
• Combinatiemedicatie (LABA + corticosteroïd)

Medicatietrouw is essentieel voor optimale astmacontrole. Gebruik onderhoudsbehandeling dagelijks zoals voorgeschreven, ook bij afwezigheid van symptomen, en heb altijd aanvalsmedicatie bij de hand voor noodsituaties.

Reliever medicijnen (kortwerkend)

Reliever medicijnen, ook wel bronchusverwijders genoemd, bieden snelle verlichting bij acute astmasymptomen zoals benauwdheid, piepen en hoesten. Deze medicijnen werken binnen enkele minuten en zijn essentieel voor het behandelen van plotselinge astma-aanvallen.

Belangrijkste werkzame stoffen

• Salbutamol (verkrijgbaar als Ventolin en Airomir) - de meest voorgeschreven kortwerkende bronchusverwijder
• Terbutaline (Bricanyl) - alternatief voor salbutamol met vergelijkbare werking
• Ipratropium bromide (Atrovent) - vaak gecombineerd met andere medicijnen voor extra effect

Gebruik en dosering

Gebruik reliever medicijnen alleen bij klachten, meestal 1-2 pufjes via een inhalator. Schud de inhalator altijd voor gebruik en adem diep in tijdens het inhaleren. Als u meer dan 3-4 keer per week reliever medicijnen nodig heeft, raadpleeg dan uw huisarts voor aanpassing van uw onderhoudsbehandeling.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Mogelijke bijwerkingen zijn trillingen, hartkloppingen en hoofdpijn. Deze zijn meestal mild en tijdelijk. Bewaar inhalatoren op kamertemperatuur en controleer regelmatig de vervaldatum.

Controller medicijnen (langwerkend)

Controller medicijnen vormen de basis van astmabehandeling en moeten dagelijks worden gebruikt om ontstekingen in de luchtwegen te onderdrukken en astma-aanvallen te voorkomen. Deze medicijnen werken preventief en zijn cruciaal voor goede astmacontrole.

Inhalatiecorticosteroïden

Dit zijn de belangrijkste ontstekingsremmende medicijnen voor astma. Veel voorgeschreven varianten zijn:

• Budesonide - effectief en goed verdragen ontstekingsremmer
• Beclometason - bewezen werkzaamheid bij verschillende astmaseveriteit
• Fluticason - krachtige werking, vaak in combinatiepreparaten

Langwerkende bronchusverwijders en combinatiemedicijnen

Langwerkende bèta-2-agonisten zoals Salmeterol en Formoterol worden vaak gecombineerd met corticosteroïden in preparaten zoals Symbicort, Seretide en Foster. Deze combinaties bieden zowel ontstekingsremming als langdurige bronchusverwijding.

Aanvullende therapieën

Voor specifieke patiënten zijn er aanvullende opties zoals Montelukast (leukotrieenreceptorantagonist) voor allergische astma, en Omalizumab (anti-IgE therapie) voor ernstige allergische astma onder specialistische begeleiding.

Gebruik controller medicijnen dagelijks, ook wanneer u zich goed voelt. Spoel uw mond na gebruik van corticosteroïden om schimmelinfecties te voorkomen.

Inhalatietechnieken en hulpmiddelen

De juiste inhalatietechniek is cruciaal voor effectieve astmabehandeling. Er zijn verschillende soorten inhalers beschikbaar, elk met hun eigen voordelen en gebruiksinstructies.

Verschillende soorten inhalers

De meest voorkomende inhalertypes zijn dosisaerosolen (MDI), poederinhalers (DPI) en zachte mistinhalers. Elke inhaler vereist een specifieke techniek voor optimale medicijnafgifte aan de longen.

Spacers en vernevelaars

Spacers verbeteren de medicijnopname aanzienlijk bij gebruik van dosisaerosolen. Deze hulpmiddelen zorgen voor een betere verdeling van het medicijn en verminderen bijwerkingen in de mond en keel. Vernevelaars zijn vooral geschikt voor kinderen en patiënten die moeite hebben met inhalatietechnieken.

Onderhoud en reiniging

• Reinig spacers wekelijks met warm zeepwater
• Vervang inhalers volgens voorschrift
• Controleer regelmatig het aantal doses
• Bewaar inhalers op kamertemperatuur

Een goede inhalatietechniek en regelmatig onderhoud van uw inhalatieapparatuur zorgen voor optimale medicijnwerking.

Astma management en leefstijl

Succesvol astmamanagement gaat verder dan alleen medicatie innemen. Een holistische benadering met aandacht voor leefstijl en omgevingsfactoren is essentieel voor optimale astmacontrole.

Dagelijks astma management

Ontwikkel een dagelijkse routine die medicatie-inname, symptoommonitoring en het vermijden van triggers omvat. Een astma-app of dagboek kan helpen bij het bijhouden van symptomen en medicijngebruik.

Astma actieplan opstellen

Werk samen met uw huisarts aan een persoonlijk astma actieplan. Dit plan beschrijft welke medicatie wanneer te gebruiken en wanneer medische hulp nodig is. Houd het plan altijd bij de hand en deel het met familie en vrienden.

Triggers herkennen en vermijden

• Huisstofmijt: gebruik allergeendichte hoezen
• Pollen: houd ramen dicht tijdens hooikoortsseizoen
• Rook: vermijd sigarettenrook volledig
• Huisdieren: beperk contact indien allergisch
• Schoonmaakmiddelen: gebruik milde, geurvrije producten

Sport en voeding

Regelmatige beweging versterkt de longen, maar neem vooraf uw reliever-medicatie indien nodig. Een gevarieerd dieet rijk aan omega-3 vetzuren en antioxidanten kan ontstekingen verminderen. Neem altijd contact op met uw arts bij toenemende klachten of noodsituaties.